كرد « 1 » كه اوّل بنفس رسند « 2 » و نفس را بشناسند « 3 » ، و بعد از آن سفر را ساز كنند « 4 » .
( 59 ) و بدان كه « 5 » باتّفاق جملهء خلايق « 6 » معرفت حقّ « 7 » تعالى واجب است بر خاصّ و عامّ . و چون معرفت حقّ « 8 » تعالى كه « 9 » واجب است موقوف است بر معرفت نفس « 10 » ، پس معرفت نفس نيز واجب باشد ، زيرا كه وصول بمعرفت حقّ « 11 » تعالى صورت نبندد الّا بمعرفت نفس . و مثال اين چنان باشد « 12 » كه اگر كسى خواهد كه ببامى « 13 » بلند بر شود ، او را « 14 » نردبانى بايد و الّا بر بام نتواند رفتن ، و بىنردبان بر بام رفتن محال است « 15 » . و اگر فرض كنيم كه رفتن آن كس « 16 » بر بام واجب است ، و آن موقوف است بر نردبان ، وجود نردبان نيز واجب شود ، زيرا كه بنردبان مىتوان بدان واجب رسيدن « 17 » . و چون اين بدانستى ، بدان كه بكنه معرفت « 18 » حقّ تعالى « 19 » هيچ موجودى از انبياء و اولياء و ملك و فلك نرسند « 20 » و نخواهند رسيد « 21 » ، چنان كه قرآن عزّ قائله « 22 » خبر مىدهد :
« ما قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ »
« 23 » و رسول « 24 » عليه السلام « 25 » شب معراج گفت « 26 » « لا احصى ثناء عليك انت كما اثنيت على نفسك » « 27 » .
هامش
( 1 ) كرد : كردنS( 2 ) رسند : رسدS( 3 ) بشناسند : بشناسدS( 4 ) كنند : كندS( 5 ) و بدان كه : بدان كهS( 6 ) خلايق : اهل معرفتS( 7 ) حق ؛ اللّهS( 8 ) حق : خداىS( 9 ) تعالى كه : تعالىF( 10 ) معرفت نفس : نفسS( 11 ) حق : خداىS( 12 ) باشد : استS( 13 ) ببامى : بر بامىS( 14 ) او را : آن كسى راS( 15 ) بر بام رفتن محال است : محال باشدS( 16 ) آن كس :
اين مردS( 17 ) مىتوان بدان واجب رسيدن : بدان واجب مىتوان رسيدS( 18 ) معرفت . + ذات وS( 19 ) تعالى : عز و علاS( 20 ) نرسند : نرسيدهS( 21 ) نخواهند رسيد :
نخواهند رسيدنS( 22 ) قائله : قائلF( 23 ) سورهء 32 ( الحج ) آيهء 74
( 24 ) رسول :
پيغمبرS( 25 ) عليه السلام : صلى اللّه عليه و آلهS( 26 ) گفت : مىگويدS( 27 ) حديث در صحيح مسلم ، باب 222 از كتاب صلاة آمده است .