[ ممتازند از يكديگر بمحلّ ، زيرا كه هر يكى را محلّى است خاصّ . امّا ] « 1 » ممتاز مىشوند به زمان ، و آن جائى [ باشد كه اتّحاد محلّ باشد و اتّحاد حقيقت ] « 2 » چنان كه سنگى « 3 » كه دى در وى « 4 » حرارتى حلول كرده است « 5 » و امروز حرارتى « 6 » ديگر ، و حقيقت هر دو حرارت يكى است و محلّشان هم يكى است ، امّا آن بزمانى بود و اين بزمانى ديگر .
( 14 ) بدان كه جماعتى بر آنند كه جسم را پاره توان كرد « 7 » تا به جائى رسد در كوچكى « 8 » كه ديگر پاره نشود هم در حسّ و هم در عقل و آن را « جوهر فرد » خوانند . و گويند « 9 » اجسام مركّبند ازين جوهر فرد ، و اقلّ جسمى از دو جوهر فرد « 10 » « 11 » باشد ، چندان كه جوهر بيشتر « 12 » جسم بزرگتر باشد .
و جماعتى « 13 » انكار مىكنند وجود جوهر فرد را و مىگويند : محال باشد « 14 » كه پارهء جسم « 15 » به جائى رسد كه قابل تجزيه نشود ، بلى « 16 » روا بود « 17 » كه در كوچكى « 18 » به جائى رسد كه بمقراض يا بكارد « 19 » و يا بآلتى ديگر پاره نتوان كرد ، امّا وجود عقلا هنوزش پاره مىتوان كرد . و دليل « 20 » بر آنكه پاره مىتوان كرد آنست كه جسم موقوفست بر دو جوهر « 21 » فرد : اوّل جوهر فرد « 22 » بعد از آن تأليف جوهر فرد ، ديگر بعد از آن جسم پديد آيد ، و چون سه جوهر فرد را بر پهلوى يكديگر بنهى « 23 »
هامش
( 1 ) ممتازند . . . خاص اما : -F( 2 ) باشد . . . حقيقت : به محل و حقيقت بودF( 3 ) سنگى : سنگF( 4 ) دى دروى : ديروز دروS( 5 ) كرده است : كرده باشدS( 6 ) حرارتى : حرارتS( 7 ) كرد : كردنS( 8 ) در كوچكى : بكوچكىS( 9 ) گويند :
+ كهS( 10 ) جوهر فرد : جواهر فردS( 11 ) فرد : -S( 12 ) فرد : -S- جوهر بيشتر : جواهر بيشتر باشندS( 13 ) جماعتى : حكماP( 14 ) باشد : است :S( 15 ) پارهء جسم : جسم پارهF( 16 ) بلى : -F( 17 ) روا بود : روا باشدS( 18 ) در كوچكى : بكوچىS( 19 ) بمقراض يا بكارد : بكارد يا بمقراضS( 20 ) و دليل : دليلF( 21 ) دو جوهر :
جوهرF( 22 ) اول جوهر فرد : -F( 23 ) بنهى : نهندF