و زندگى حقيقى در آن عالم است چنان كه قائل حقّ گفت
« وَ إِنَّ الدَّارَ الْآخِرَةَ لَهِيَ الْحَيَوانُ لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ »
« 1 » .
( 81 ) و اين لذّت اگر چه هر چه « 2 » عظيمترست « 3 » ، و لكن كسى كه « 4 » ذوق ندارد او « 5 » همچنين كه عنّين باشد كه لذّت جماع آن چنان كه هست در نيابد . و جماعتى از حكيمان روشن روان و مجرّدان صاحب بصيرت ازين لذّت درين عالم نصيب يابند ، و بدان ازين جهان مشغول گردند و نور عالم اعلى را صريح بينند و در نور غريق شوند و در آن خوشيها يابند هر چه عظيمتر ،
« أَ فَمَنْ شَرَحَ اللَّهُ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ فَهُوَ عَلى نُورٍ مِنْ رَبِّهِ »
« 6 » . شعر « 7 » :
و كان ما كان ممّا لست أذكره * و ظنّ « 8 » خيرا و لا تسأل عن الخبر « 9 »
اگر چه « 10 » آن لذّت كه بعد از مفارقت ايشان دريابند نسبتى ندارد با آنچه اينجا مىيابند « 11 » ، و لكن آنچه ايشان درين عالم دريابند « 12 » بيش از آن باشد يا مساوى آن بود كه ديگران در آخرت بدان رسند .
( 82 ) و امّا آن كسانى كه ايشان را جهل مركّب باشد ، و آن آنست كه حقّ را ندانند و نقيض حقّ اعتقاد كنند « 13 » ، ايشان را عذابى باشد كه از آن سختتر نبود ، و هرگز « 14 » خلاص نيابند ، زيرا كه فكرت
هامش
( 1 ) سورهء 29 ( العنكبوت ) آيهء 64
( 2 ) هر چه : -SH، هر چندT( 3 ) عظيمترست : عظيمتر بودSH( 4 ) كسى كه : كسىS( 5 ) او : وHF( 6 ) سورهء 39 ( الزمر ) آيهء 23
( 7 ) و ظن : فظنSF( 8 ) شعر : -S( 9 ) بيت از عبد اللّه بن المعتز است ( ديوان ، بيروت 1331 ه . ق . ، ص 4 )
( 10 ) اگر چه : اگرF( 11 ) مىيابند : يابندSH( 12 ) دريابند : يابندH( 13 ) كنند : بكنندSH( 14 ) و هرگز : هرگزF