درست و آن [ در ميان دو حالت مذمومست ] « 1 » چون « 2 » گربزى و بلاهت « 3 » . و اين حكمت نه آن حكمتست كه انتقاش باشد بحقايق و معقولات كه آن چندان كه زيادت بود بهتر باشد .
( 78 ) و چون « 4 » اين سه قوّت متوسّط شدند ، ملكهء فاضله حاصل شد و جملهء فضائل و [ رذايل از اصلاح و افساد اين ] « 5 » قوّت مىخيزد . و فى الجمله كمال مردم در « 6 » تجرّدست از مادّت به قدر طاقت و تشبّه « 7 » بمبادى . و چون « 8 » اين « 9 » ملكات اخلاق و علوم او را حاصل شود بعد از مفارقت لذّتى يابد كه آن را وصف نتوان كرد ، چنان كه رسول « 10 » گفت - عليه السّلام - [ كه از حقّ تعالى خبر دهد ] « 11 » : « أعددت « 12 » لعبادى الصّالحين ما لا عين رأت و لا أذن سمعت و لا خطر على قلب بشر » « 13 » « 14 » .
( 79 ) و چون بدانستى كه لذّت هر قوّتى بر قدر كمال و دريافت اوست ، پس نسبت لذّات عقلى با لذّات حسّى هم چو نسبت دريافتهء عقلست ، چون واجب الوجود و عالم عقل و نفس و غير آن ، با طعوم [ و از آنچه خسيس است ] « 15 » . و ادراك عقل قوىترست از ادراك حسّ ، زيرا كه حسّ ظواهر چيزها را « 16 » دريابد و بس ، و عقل ظاهر و باطن چيزها را دريابد و بيشترست ، زيرا كه عقل را مدركات بىنهايت است و حسّ چيزهاى
هامش
( 1 ) در ميان دو حالت مذمومست : -SH( 2 ) چون : -SH( 3 ) بلاهت : ملاهتF( 4 ) و چون : چونF( 5 ) رذايل از اصلاح و افساد اين : رذايل آن بفساد و صلاح آنSH( 6 ) در : برH( 7 ) تشبه : شبهF( 8 ) و چون : -H( 9 ) اين : -F( 10 ) رسول : پيغامبرSH( 11 ) كه از حق تعالى خبر دهد : حكايت از حق تعالىSH( 12 ) اعددت : اعتددتF( 13 ) حديث از صحيح بخارى : بدء الخلق ، باب هشتم
( 14 ) قلب بشر : + فلا تعلم نفس ما اخفى لهم من قرة اعين جزاء بما كانوا يعلمونT( 15 ) و از آنچه خسيس است : و از آنچه خسيسTF , - SH( 16 ) چيزها را : چيزهاF