چون خورى بيش پيل باشى تو * كمخورى « 1 » جبرئيل باشى تو
كمخورى ذهن و فطنت و تمييز * پرخورى تخم خواب و آلت تيز
خفت زاد راهب اندر دير * داردش « 2 » در صفاء « 3 » خاطر خير
هركه بسيار خوار باشد او * دان كه بسيار خوار باشد او
باز هر عاقلى « 4 » كه كمخوارست * به حقيقت بدان كه كمخوارست
منتجب « 5 » كى شود بعلم قريب « 6 » * جز ببطن خفيف و قلب رقيب « 7 »
فخ « 8 » شده شهوت و دل تو بر او * خانه پردزد و كور مانده در او
خور « 9 » اندك فزون كند حلمت * خور « 12 » بسيار كم كند علمت
غذى « 10 » عقل عالمان حلمست * جامهء جان زيركان علمست
هرك را علم و حلم نبود يار « 11 » * مرو را در جهان بمرد مدار
كه نبافند « 12 » خود خردمندان * جامهء تن ز رشتهء دندان « 13 »
گوشت بر گاوورزه « 14 » نيكوتر * زينت مرد دانشست و هنر
باش كمخوار تا بمانى دير * كه اجل گرسنه است و قوتش سير « 15 »
باش كمخوار تا شوى با برگ « 16 » * بگرفتى شكم ببينى مرگ « 17 »
اصل دانش بود ز كم خوردن * مرد پرخوار اصل « 18 » آزردن
جانت از لقمهء گرد راحت « 19 » * چون دو لقمه خورى بود آفت
هامش
( 1 ) - س : نخورى
( 2 ) - چ : داردت
( 3 ) - ب : در صلاح
( 4 ) - س : ناطقى ، ذ : آدمى
( 5 ) - س : سخنت ، ب : منتخب
( 6 ) - م : قريب ، ل : و غريب
( 7 ) - س : تا تو باشى سوى رغيف رغيب ، كم : جز بقلب خفيف و بطن رغيب ، چ : جز بسط و غريب و قلب اريب ، ل : جز بقلب نحيف بطن غريب ، م : جز ببطن خفيف و قلب رقيب
( 8 ) - ل : فج
( 9 ) - ل : خوار
( 10 ) - ب : عدت
( 11 ) - م : نبود كار
( 12 ) - م : كه ببافند ، س : كى ببافند
( 13 ) - ب : به رشتهء دندان ، ى : برسته دندان ، س : جامهء جان ز خانهء دندان ، چ : ز جامهء دندان
( 14 ) - خ : بر گاو و بره ، ل : بر اسب و گاو
( 15 ) - س : كه اجل گرسنه ز خوردن سير ، چ : گرسنه است و خوردن سير ، ى : كه فرشته گرسنه است و نه سير
( 16 ) - ب : تا بوى با برگ ، چ : ببينى برگ
( 17 ) - ب : چون شكم گشت پر بديدى مرگ ، ل : گر بگيرد شكم ببينى مرگ
( 18 ) - ل : و اصل
( 19 ) - ب : برد راحت ، چ : گرد راحت