( 308 ) اى دوست نگر كه مصطفى عذر مستان ديوانه چگونه باز خواسته است آنجا كه گفت : « إنّ اللّه لا يؤاخذ العشّاق بما يصدر منهم » گفت : آنچه از عشّاق در وجود آيد برايشان نگيرند ؛ زيرا كه هر كه چيزى گويد يا كند و با خود باشد ، به اختيار خود كند ؛ امّا عاشق بىاختيار باشد . آنچه عاشق كند ، بىمراد او در وجود آيد و بىاختيار او صادر شود .
( 309 ) دريغا چه گويى هرگز خواندهاى كه چون دوزخيان از دوزخ بدر آيند آتش ، ايشان را پاك كرده باشد ؛ و چون در بهشت شوند هيچ مؤاخذ نباشند ، و قلم تكليف گرد ايشان نگردد ؟ اين خود بهشت عموم باشد . دريغا چه مىشنوى ! امّا آتش دوزخ محبّان دانى كه چيست ؟ ندانى ! آتش دوزخ محبّان عشق خدا باشد مگر از آن بزرگ نشنيدهاى كه گفت : « العشق عذاب اللّه الأكبر » گفت كه عذاب اكبر ، عشق خدا باشد . مگر كه شبلى از اينجا گفت : « العشق نار فى القلوب فأحرقت ما سوى المحبوب » .
( 310 ) دريغا اگر خواهى كه دوزخ را بدانى ، و عذاب اكبر را بشناسى آيت
« وَ لَنُذِيقَنَّهُمْ مِنَ الْعَذابِ الْأَدْنى دُونَ الْعَذابِ الْأَكْبَرِ »
گوش بايد داشت . عذاب
هامش
( 1 ) نگر كه مصطفىHPمصطفىASمصطفى را به بين كهBبنگر كه مصطفىR- - ديوانهABPRSو ديوانگانH- - چگونه بازABPSچونHچون بازآيدR- -
( 3 )ABHPSآيد بىاختيار صادر شودR- - نگيرندABHPSنگيردR- - كهABPRSكسH- -
( 5 ) و بى . . . شودAHPRSلا شك كه بر وى نگيردB- -
( 6 ) دريغاAHPRS - B- - هرگزABHPSهرگز خودR- -
( 7 ) شوندABPSروندHR- - نباشندAHPRSايشان را نباشدB- -
( 8 ) دريغا چه مىشنوىAHPRS - B- -
( 9 ) كه چيستASچه باشدBHPR- - ندانىABPRSچه مىشنوىH- -
( 10 ) آن بزرگAHPRSقطب العارفين جنيدB- -
( 12 ) المحبوب »ABPRSالمحبوب » گفت عشق آتشيست در دل كه هرچه غير از محبوب باشد بسوزاندH- -
( 14 ) سورهء 32 ( السجدة ) آيهء 21 ك - - بايد داشتABPSدارHR- -
( 1 - 14 )ABHPRS - MU- -