بودن شكر نه تنها صدق منطقى بلكه صدق وجودى هم دارد و بدين صورت نتيجهء قياس من هم صادق صدق وجودى است ؛ همچنان برهانى كه وجود خدا را اثبات مىكند بايد دو مقدمهء صادق صدق وجودى داشته باشد .
مقدّمهء كبرى : وجود از عدم نمىآيد .
مقدّمهء صغرى : موجودات - وجود ما و وجود موجوداتى كه با آنها تماس داريم - حادثند يعنى بعد از نبودن بوجود آمدهاند .
نتيجه : موجودات حادث از موجود محدث كه خودش محدث نيست صادر شدهاند .
بيشتر مردم در اين انديشه هستند كه چرا بايد بموجودى خلقكننده و خلق نشده كه علت پيدايش ، بذات او بستگى دارد متوقف شويم ؟ و چرا نگوئيم كه صدور موجودات از يكديگر بطور تسلسل نامتناهى بوده است و مىخواهند بدين صورت وجود هر حادثى را بموجود حادثى ديگر مرتبط سازند تا بىنهايت .
ارسطو اولين فيلسوفى است كه اشتباه نظريه وجود حادثات نامتناهى را آشكار كرده است و پس از او اكثر فلاسفه شرق و غرب جهت او را تأييد كردهاند .
نظر ارسطو در اينباره اينست كه قول بحادثات نامتناهى ، مبدأ علّيّت را باطل مىكند زيرا تسلسل نامتناهى در پيدا كردن علّت متضمّن عدم وصول بعلّت اولى است اگرچه از معلول بعلّت يا از علّت بمعلول رفته باشد در نتيجه موجودات حادث بىعلت شمرده خواهند شد .
اقرار به حقيقت وجود خدا امرى تخمينى نيست ، چنان كه استاد محمود عقاد در كتاب « اللّه » خود هنگام بحث دربارهء زبدهء براهين فلسفى در مورد وجود خدا چنان پنداشته است كه « فايدهء برهان مؤمنان بر وجود خدا قانعكنندهتر است تا برهان
تمهيدات ( فارسى ) — صفحة مقدمهء مصحح 173
مساهمون: عفيف عسيران
صمقدمهء مصحح ١٧٣