تا كنون در نيافتهام و در طريق دريافت آن نااميد نيستم و به آن مانند ايمان كور بوجود رنگها ايمان مىآوريم » « 1 » .
اما شروطى كه باز شدن چشم بصيرت بر آن متوقف است به تربيت اراده پيوستگى دارد : اول اينكه سالك در تصفيهء باطن از اخلاق ناپسند بكوشد و بهترين يار او در اين راه بقول عين القضاة : « رفاقت و همنشينى و خدمتگزارى اهل ذوق است از صميم دل . و مقصود از اهل ذوق مردمانى هستند كه باطنهاى خود را از اخلاق ناپسند پاك كردهاند تا اينكه الطافى از جانب حق شامل آنها گرديده كه در بيان نگنجد . . . و بالاترين سعادتها براى طالب حقيقت آنست كه با تمام روح و دل براى خدمت مردى كه در خدا و مشاهدهء او فانى شده بكوشد ، هنگامى كه عمرش در خدمت او تمام شود خدا او را زنده مىدارد با حياتى پاك كه از آن براى علماء جز اسم و رسم بهرهء ديگرى نيست » « 2 » . هرگاه آدمى بخواهد از نور بصيرت بهره بر گيرد واجب است بر او كه ميل و پيوستگى خود را از دنيا و خواستنىهايش قطع كند ، و كسى كه گمان كند مىتواند بعالم ازلى برسد درحالىكه گرفتار دنياست سخت در اشتباه است . گويى اينكه قاضى همدانى دراينباره به قسم متوسّل مىشود و مىگويد :
بجان خودم سوگند ! اين فلاسفهء ظاهر بين بسياراند كه « چون هر كدام از آنها را مىبينيم شب و روز براى طلب دنيا و خواستنىهايش مىكوشند و گمان مىكنند كه آن كار براى امثال آنها زيان ندارد و آنها براى آسايش بدن مىكوشند و فرمان خدا را امتثال مىكنند . همانطور كه خدا فرموده : ( بهرهء خود را از دنيا فراموش مكن ) و اين حماقت بزرگى است كه رهائى از آن ممكن نيست مگر كسى را كه عنايت حق دستگير كند » « 3 » .
هامش
( 1 ) - زبده ص 78 .
( 2 ) - زبده ص 71 و 72 .
( 3 ) - زبده ص 10 .