فصل سوم افكار فلسفى عين القضاة
در اين فصل ما بشرح افكار فلسفى عين القضاة مىپردازيم ليكن بيان همهء آراء فلسفى او در اينجا براى ما غير ممكن است فقط كافى مىدانيم كه بتوضيح نظر عين القضاة دربارهء مسألهء معرفت و شناخت كه از مهمترين مسائل فلسفى محسوب مىشود بپردازيم ولى براى اداى اين مقصود ناگزيريم آراء فلسفى ديگر او را نيز كه در روشن شدن اين موضوع دخيل مىباشد مورد بحث قرار دهيم . البته فقط مطالبى را متعرض خواهيم شد كه ما را به اصل مقصود هدايت كند .
آيا خرد انسانى قادر است كه حقيقت ذات الهى و حقيقت روح و جهان را درك كند ؟ آيا براى خرد انسان امكان دارد كه دربارهء امور ماوراءالطّبيعه علم يقينى حاصل نمايد ؟ اگر خرد آدمى براى درك اين موضوعها عاجز و ناتوان باشد پس خرد چيست و حدود اين ناتوانى تا چه حد است ؟ هرگاه انسان قادر بود كه حقايق عالم ازلى را بوسيلهء نيرويى ديگر مانند بصيرت باطنى دريابد در اين صورت ماهيّت اين وسيله و ارتباط آن با عقل چيست ؟ حقايقى كه نيروى بصيرت باطنى آنها را در مىيابد درحالىكه خرد از دريافت آنها درمانده كدامست ؟ آيا علم و آگاهى بر عالم ما بعد طبيعت ممكن است يا خير ؟ علم ما بعد طبيعت چيست ؟
اين مسئله كه داراى جوانب متعدد و تو در تو مىباشد از مسائل مهم فلسفى