الباب الخامس و الثلاثون قولهم فى الشكر
« قال حارث المحاسبى الشكر زيادة الله للشاكرين » . گفت شكر زيادتى خدا است شاكران را .
باز شيخ رحمه الله اين سخن را تفسير كرده است و گفته :
« معناه اذا شكر زاده الله توفيقا فزاد شكرا » . گفت معنى اين سخن آن است كه چون بنده اين شكر به جاى آرد خدا او را توفيق زيادت گرداند تا شكر بيفزايد . و معنى اين سخن آن است كه هر طاعتى كه بنده آرد نتواند آوردن مگر به توفيق خدا . چون طاعت خويش بيند و توفيق نبيند آن طاعت را قبول نيفتد . چون مقبول نباشد مشكور نباشد ، توفيق ديگر طاعت نيابد و شكر منقطع گردد .
باز چون منت خدا بيند و طاعت خويش نبيند آن منت را شكر آرد . حق تعالى توفيق زيادت كند طاعتى ديگر از او در وجود آيد ، و اين را نيز شكر آرد ؛ او شكر مدد مىكند و حق توفيق مدد مىكند . تا بعضى از بزرگان فرق ميان طاعت مقبول و مردود اين نهادهاند كز پس طاعت توفيق طاعتى ديگر يابد . و دليل است كه آن پيشين مقبول و مشكور است از بهر آنكه شكر زيادت واجب كند ، و اگر توفيق ديگر