الباب السادس عشر قولهم فى معرفة الله عز و جلّ
قال « اجمعوا على ان الدليل على الله تعالى هو الله وحده » . اجماع است مر اهل معرفت را كه راه نماينده به خداى عز و جلّ هم خداى است . و اين مسألهاى است مختلف ميان سنيان و معتزليان . مذهب معتزله آن است كه خداى عز و جلّ به عقل توان شناخت . و مذهب اهل اصول از اهل سنت و جماعت آن است كه خداى را عز و جلّ به دليل توان شناختن . و مذهب اهل معرفت آن است كه خداى تعالى را هم به خداى توان شناختن . اما آنكه گفتند كه به عقل توان شناختن محال است ؛ از بهر آنكه خداى عز و جلّ ما را خبر داد از چيزهايى كه ايشان را عقل نيست ، و ايشان خداى تعالى را شناسند ، چنان كه اندر قرآن گفت :
وَجَدْتُها وَ قَوْمَها يَسْجُدُونَ لِلشَّمْسِ مِنْ دُونِ اللَّهِ .
از هدهد خبر داد كه مر سليمان را عليه السلام گفت كه بلقيس را و قوم ورا يافتم سجده همىكردند آفتاب را دون خداى عز و جلّ .
و اگر مرغ خداى را نشناختى چه دانستى كه مر كه را سجده كنند .
و اتفاق است كه مرغ را عقل نيست ، آنك شناخت خداى عز و جلّ حاصل آمد بىعقل . اگر علت معرفت عقل بودى بىعقل معرفت محال