عذاب كند . و خبرى از پيغامبر صلى الله عليه و سلم به همين لفظ روايت آوردهاند . و اندر خبر چنين است كه آنكه به آتش اندر رود خداى تعالى آتش را بر وى سرد گرداند ؛ و آنكه بازايستد از خداى تعالى فرمان آيد كه من ترا فرمانى فرمودم فرمان من نكردى . اگر پيغامبر [ ى ] به تو آمدى فرمان وى كى كردى ؟ ! و گروهى چنين گفتهاند كه خداى عز و جلّ با ايشان به علم خود كار كند . هركه را داند كه اگر بزيستى كافر آمدى به دوزخ فرستد ، و هركه را داند كه اگر بزيستى مؤمن آمدى به بهشت فرستد . و گروهى گفتند كه ايشان را جايى سازند ميان بهشت و دوزخ . عذاب ايشان نكنند ؛ از بهر آنكه كفر نياوردهاند و به بهشتشان نياورند ؛ از بهر آنكه ايمان نياوردهاند . و اين گروه چنين گفتند كه اصحاب اعراف ايشاناند .
و گروهى چنين گفتند كه ايشان با پدران و مادران خويش به دوزخ باشند .
و خبرى روايت آوردهاند از عايشه رضى الله عنها كه پيغامبر [ را ] صلى الله عليه و سلم پرسيد از حال اطفال مشركان . جواب داد كه اگر خواهى آواز ايشان ترا بشنوانم كه با مادران و پدران خويش اندر دوزخ بانگ همىكنند . و گروهى چنين گفتند كه ايشان اندر بهشت باشند . و خبرى از پيغامبر صلى الله عليه و سلم روايت آوردهاند كه پيغمبر را پرسيد از اطفال مشركان . جواب داد كه هم خدام اهل الجنة .
و آن كسها كه بر اين قول رفتند [ 175 ب ] حال ايشان اندر آن جهان بر حال دنيا بنا كردند و گفتند كه حق تعالى اندر حكم شريعت چنان نهاد كه فرزندان ايشان اندر دنيا بندگان و خادمان ما باشند . روا باشد كه اندر بهشت نيز خادمان ما باشند .
از بهر اين اختلاف و اقاويل متقدمان ابو حنيفه توقف كرده است ، و هركسى را از آن كسها كه ما قول ايشان ياد كرديم اختلاف اخبار را بر اهل مذهب خويش تخريج كردند . آن كسها كه گفتند كه خداى عز و جلّ با ايشان به علم [ خويش ] كار كند . گفتند به دوزخ آن گروه باشد كه معلوم وى باشد كه كافر آمدندى ؛ [ و به بهشت آن
شرح التعرف لمذهب التصوف ( فارسى ) — صفحة 646
مساهمون: محمد روشن
ص٦٤٦