چهار هزار در باشد ، هر درى پانصدساله راه فراخناى باشد .
فرشتگان اندر آيند كه آن درها از انبوهى بانگ كنند و بران مؤمنان سلام كنند .
و گروهى چنين گفتند كه هركه به مقام برتر باشد همه جويان وى باشند و وى از فروتران گريزان باشد . هركسى طالب شرف و از ذل گريزاناند . پس ورا اندر معراج از همه مقامها بگذرانيدند تا چون برتر از همه مقامها باشد همه جويان وى باشند ، وى از همه گريزان باشد . طالب نباشد مگر آن را كه از وى برتر باشد ؛ و آن حق است عز و جلّ . عبوديت مقامات است ، از بهر آنكه ربوبيت برتر از عبوديت است لا محاله . هر چيزى كه آن قايممقام گردد تفاضل پذيرد باز بىمقامى را تفاضل محال است . و هركسى كه اندر مقامى است طالب است مر آن مقام را كه برتر مقام وى است . مصطفى عليه السلام از آن مقام كه از مقام وى فروتر است چون ترتيب مقام بر اين است مصطفى را عليه السلام به جايى رسانيدند كه از آن برتر مقام نباشد . تا هركسى مشتاق مقام وى باشد ، و وى از مقام ايشان ترسان باشد چون از كل مقامات بگذرانيدندش به نهايت مقامى رسيد برتر از نهايت مقام . چون بىمقامى نماند ، و آن صفت حق است . چون پيش برترين مقام بديد [ 169 الف ] سر از همه مقامها بكند . ناظر حق گشت نه ناظر مقام . تا همه ناظر مقام بودند و وى عليه السلام نظارهء حق عز و جلّ . اين است معنى قول پيغمبر عليه السلام كه گفت : اعوذ بعفوك من عقابك اول مقام خوف و رجا است . خوف از نظارهء عقاب خيزد و رجا از نظارهء عفو خيزد . عفو و عقاب هر دو فعليناند ، اثر ايشان اندر بهشت و دوزخ است .
بزرگان چنين گفتند چون ورا به معراج بردند ميان بهشت و دوزخ برپاىكردند تا همه آثار عفو اندر بهشت بديد و همه آثار عقاب اندر دوزخ بديد گفت عليه السلام : اعوذ بعفوك يعنى بجنتك من عقابك يعنى من نارك . بنمودندش كه به دست بهشت و دوزخ هيچ چيز نيست . اگر به آتش سوزنده بودى بنفس خويش را خليل را صلى الله عليه و سلم بسوختى ؛ و اگر بهشت نوازنده بودى بنفس
شرح التعرف لمذهب التصوف ( فارسى ) — صفحة 618
مساهمون: محمد روشن
ص٦١٨