بپذيرد پوشيده ، و ناطق [ نيز ] فوايد حدود علوى را بذات خويش بپذيرد پوشيده ، و هذا البلد الامين مثل است بر اساس كه به دو امن افتاد مر خردمند را از شكّ و شبهت ظاهر ، و هركه از تأويل او ماند او اندر راه اختلاف و شبهت افتاد ، و هركه بتأويل او رسيد از اختلاف ظاهر رسته شد . و ازين چهار چيز كه ايزد تعالى بديشان سوگند ياد كرده است دو چيز ازو رستنيها است و دو چيز ازو از جايگاهست و چاره نيست مر رستنى را از جايگاه ، و معنبش آنست كه عقل و نفس روحانىاند چنان كه رستنى را روح است ، و ناطق و اساس جسمانىاند ، و ليكن اين دو رستنى اندر كوه و شهر باشند همچنين فوايد و نور عقل و نفس از راه ناطق و اساس پديد آيد خورندگان اين دو ميوه را چه از روحانى و چه از جسمانى و بلذّات آن برسند . و التّين و الزّيتون [ هر يكى يك كليمه است و طور سنين ] و هذا البلد الامين هر يكى دو كليمه است تا خردمندان بدانند كه عقل و نفس [ كه ] روحانىاند بر يك حالند و ناطق و اساس [ كه ] جسم و روحاند خداوندان دو حالند .
همچنين چهار اصل را هميخواهد بدين آيت كه هميگويد و وعده هميكند مر اصحاب اليمين را كه ايشان خداوندان علم حقايقاند قوله تعالى :
فِي سِدْرٍ مَخْضُودٍ وَ طَلْحٍ مَنْضُودٍ وَ ظِلٍّ مَمْدُودٍ وَ ماءٍ مَسْكُوبٍ
« 1 » نخست مر عقل را هميگويد و ديگر مر نفس را هميخواهد كه به نضد « 2 » و نظم عالم ازوست ، و سويم مر ناطق را هميخواهد
هامش
( 1 ) سوره 56 آيه 27 - 30 .
( 2 ) نخ : نصر .