چيزى از آن رد نكند و فوايد عقل مر نفس را غذاست مر پديد آوردن صورت لطيف را . و مثل زيتون بر نفس كلّ است كه فوايد عقل او بپذيرد بىواسطه و مثل او بزيتون بدانست كه زيتون را بعضى ازو خوردنيست چون روغن و پوست او و بعضى افكندنيست چون دانه و ثفل او يعنى كه هر نفسى كه او پاكيزه است مر عقل را اطاعت دارد بدانچه عقل مرو را فرمايد و آن نفس سوى عقل پسنديده بود و پذيرفته چون روغن و پوست زيتون كه خوردنيست و هر نفسى كه او پليد است و فرومايه است و اطاعت ندارد و مر عقل را بدانچه فرمايدش و بازنايستد از آنچه بازداردش و فوايد عقل نپذيرد و از پس هواى خويش رود آن كس رانده و افكنده و خوار است همچون دانه و ثفل زيتون ، و برين سبب بعضى نفسها را ثواب لازم آمد و بعضى را عقاب لازم شد ، و طور سينين مثل است بر ناطق كه او فوايد نفس كلّ را پوشيده پذيرفته و باهل عالم از راه شريعت برسانيد و اساس را بپاىكرد تا تأويل آن بخلق رساند از بهر آنكه طور سينين كوهست و ظاهر كوه زشت و درشت و تاريكست كه بيننده را از مقدم او ستوه آيد نگريستن ، و اندرون كوه گوهرهاى نيكو و گرانمايه است كه بيننده را از ديدار او راحت رسد چون ياقوت « 1 » و زمرّد و بيجاده و زر و سيم و برنج و مس و ديگر گوهران . پس همچنين شريعت ناطق از ظاهر بر شكّ و اختلافست و خردمند را دشوار آيد بر پذيرفتن آن و ليكن چون بر حقايق آن برسد از راه تأويل و معانى او بداند نفس عاقل مر آن را بپذيرد و براحت برسد و نيز ازو ستوه نشود چنان كه از ظاهر بىمعنى بستوه بود چنان كه كوه بذات خويش مر فوايد ستارگان را « 2 »
هامش
( 1 ) نخ : ياقوة .
( 2 ) نخ : ستارهگان .