اندر زايشهاى خويش اثر از هفت سيّاره كند همچنانكه شهادت به هفت فصل تمام شده است ، و هفت سيّاره را كه تأثيركنندهاند اندر مواليد راه گذر خويش تمام شده است ، و همچنانكه تركيب عالم جسد از سه بعد پديد آمده است كه طول و عرض و عمق است تأليف شهادة از سه حرف پديد آمده است كه اوّل الف و لام و هاست همچنانكه مردم بجملگى تركيب جزويست ازين جهان و غرض از جهان اوست و كليمهء اللّه جزويست از شهادة و غرض از شهادة اوست و اين دو غرض يعنى نام اللّه و مردم مانند يكديگرند .
و بيان اين قول آنست كه مردم يك شخص است همچنانكه اللّه يك سخن است ، و مردم را دو معنى است يكى جسد و ديگر روح و كليمهء اللّه به دو پاره است چنين كه الله ، و تركيب مردم از چهار طبع است صفرا و سودا و خون و بلغم ، همچنين كليمهء اللّه را تركيب از چهار حرفست يكى الف و دو لام و يك ها ، و پايدارى مردم به هفت اعضاى رئيسه است كه اندروست ، و چهار حرف اللّه با سه گشادگى كه ميان حرفهاست هفت است چنين ا ل ل ه ، و اندر مردم دوازده مجريست نه ازو گشاده چون دو چشم و دو گوش و دو بينى و يك دهن و دو فرج ، و سه ازو بسته چون دو پستان و ناف ، همچنين حساب حرف الله دوازده است بدان روى كه الف يكى است و دو لام شصت و ها پنج است و اين جمله شصت و شش باشد و شصت شش عقد باشد يعنى شش ده و آحاد او كه الف است و ها پنجم ششم است كه مجموع دوازده است از آحاد ، و اندر مردم سه نفس است از نامى و حسّى و ناطقى ، كليمهء اللّه از سه حرفست چون الف و لام و ها ، همچنانكه آغاز عالم جسمانى از سه بعد است چون طول و عرض و عمق و انجامش زايش خويش است
وجه دين ( فارسى ) — صفحة 74
مساهمون: ناصر خسرو
ص٧٤