چون ديديد كافران را بجنگ آمده پس پشت بديشان مدهيد و هر كه پشت بديشان كند آن روز مگر كه بگردد تا جنگ كند چنان كه از چپ بار است شود و از راست به چپ و اگر « 1 » بسوى گروه خويش تابد تا بازآيد آن كس بخشم خداى اندر آويزد « 2 » [ و ] جاى او دوزخ است ، پس همچنين واجب است از راست به چپ و از چپ براست [ شدن ] بر مؤمنان چون خواهند كه جنگ نفسانى كنند با منافقان و كار بر ايشان سخت شود كه سلاحهاى « 3 » روحانى برگيرند تا نترسند از منافقان دور و مقرّ نيايند بر حقوقمندى مر منافقان را كه آن از مؤمنان گريختن است و پشت گردانيدن باشد كه ظاهر ايشان را قوّت كند ، و بدين سبب بود كه رسول عليه السّلام هر كسى را اندر حرب با همگوشهء خويش فرمود بيرون آمد شدن و جهاد كردن ، اما تأويل آنكه فرمود چون كارزار كنيد بر رويهاى يكديگر نزنيد آنست كه منكر مشويد « 4 » مر ظاهر را كه او رويست مر تأويل را و بر اندامهاى ديگر فرمود زدن يعنى كه ظاهر را دست بازمداريد و تباه مكنيدش و حجّت مر منافقان را از آفرينش كالبدها آريد ، اما نهى كرد رسول عليه السّلام از كشتن كودكان و فرمود « 5 » بگذاشتن ايشان را و بفرمود كشتن پيران احبار و رهبان اندر حرب معنيش آنست كه مثل كودكان خرد « 6 » بدان كسانست كه مر ايشان را عقل نيست و اندر نتوانند يافتن علم و حقيقت را ، و مثل پيران بر آنست كه اعتقاد « 7 » ايشان استوار شده باشد و از آن نگردند و مثل احبار و رهبان بر علماى ظاهر است كه از راه خويش نگردند از بهر دوستى رياست
هامش
( 1 ) استعمال « اگر » بمعنى « يا » ؛ و اين استعمال در كلام قدما مانند فردوسى و غيره مشهور است .
( 2 ) نخ : افزوده : آن كس .
( 3 ) نخ :
صلاحهاى .
( 4 ) نخ : شويد .
( 5 ) نخ : فرو .
( 6 ) نخ : خورد .
( 7 ) نخ افزوده : بر آنست و .