چنان كه سه صاع عراق دو صاع مكّه باشد و آن دو من و نيم باشد و شش استار و چهار درم سنگ و دو دانگ ، مردمان نادان چون آن بشنودند بر ايشان سبكتر آمد پذيرفتن و دون همّتان بر فرمان ابليسان دور بايستادند ، چون تاريكى شب فتنه اندر جزيرهء خراسان بالا گرفت و نور ايمان از آن زمين گسسته شد بكوتاه كردن اولياى خداى دست عنايت خويش از آن ضعيفان دين كه اندر آن زمين بودند و كسى نديدند كه ايشان را از حقيقت حال خبر دارى دهد گفتند كه اين صاع كه ما همى فطر به دو دهيم دو من و نيم و هفت استار است و مر آن را تأويل نهادند بعضى بضعيفى خويش بىآنكه از معدن حكمت مر ايشان را اندر آن فرمان بود ، و زير دستان مؤمنان از ايشان مر آن را بپذيرفتند و بر آن استوار شدند و فريب ابليس ملعون در خلق رفت و گمان خويش بر بيشتر از امّت راست كرد مگر اندك از مردم كه ايشان بر نور ايمان بماندند و از مكر ديو فريبنده برستند چنان كه خداى تعالى گفت قوله تعالى :
وَ لَقَدْ صَدَّقَ عَلَيْهِمْ إِبْلِيسُ ظَنَّهُ فَاتَّبَعُوهُ إِلَّا فَرِيقاً مِنَ الْمُؤْمِنِينَ
« 1 » گفت ابليس گمان خويش بر ايشان راست كرد و از پس او برفتند مگر گروهى از گرويدگان ، « 2 » .
ياد كرديم اندر باب فطر آنچه فرمان رسول صلّى اللّه عليه و آله بر آن بود كه فرمان خداى تعالى است و خلاف كه اندر ميان امّت افتاده است بگفتار و اشارت ابليسان دور « 3 » بازنموديم و سبب ضعيفائى « 4 » مؤمنان « 5 » بر تأويل بر ضعيفان حدود گفتيم ، « 5 » اكنون فصلى « 6 » اندر آنچه فرمان خداوند زمان عليه السّلام بدانست اندر زكات فطر
هامش
( 1 ) سوره 34 آيه 19 .
( 2 ) نخ افزوده : كه .
( 3 ) نخ : ابليس دوريان .
( 4 ) كذا فى نخ .
( 5 - 5 ) كذا فى نخ .
( 6 ) نخ : فصل .