توانگرانند ، و اين معنى آنست كه خداى تعالى هميگويد :
وَ اللَّهُ الْغَنِيُّ وَ أَنْتُمُ الْفُقَراءُ
« 1 » هميگويد خداى توانگر است و شما همه درويشانيد يعنى ناطق و هركه بجاى او ايستد از اساس و امام دانايانند و شما همه نادانانيد ، و خداى تعالى هميگويد اندر حق گروهى از ملحدان و فلاسفه و دهريان كه همه گمان برند كه ايشان چيزى دانند و رسول چيزى ندانست قوله :
لَقَدْ سَمِعَ اللَّهُ قَوْلَ الَّذِينَ قالُوا إِنَّ اللَّهَ فَقِيرٌ وَ نَحْنُ أَغْنِياءُ سَنَكْتُبُ ما قالُوا
« 2 » گفت بشنود خداى گفت آن كافران را كه گفتند خداى درويش است و ما توانگريم و سرانجام بنويسيم آنچه ايشان گفتند ، تأويلش آنست كه گروهى گفتند ما دانيم آنچه محمد بداند و بدانچه هميگويد بنويسيم « 3 » آنچه ايشان گفتند يعنى اندر كتاب پيدا كنيم نبشتهء ظاهر بر آنچه ايشان همىدانند و نوشته دليل است بر ظاهر از آنچه نوشته كثيف است و گفتهء حق لطيف است ، پس هميگويد مر آن علم را كه ايشان همى لطيف دانند ما اندر ظاهر كثيف گردانيم .
اكنون بسر سخن خويش بازشويم و گوئيم « 4 » توانگر رسول خداست و اهل او و درويشان آن گروهند كه خداى تعالى اندر حق ايشان هميگويد قوله تعالى :
وَ الَّذِينَ فِي أَمْوالِهِمْ حَقٌّ [ مَعْلُومٌ ] لِلسَّائِلِ وَ الْمَحْرُومِ
« 5 » گفت آنها كه اندر خواستههاى ايشان حق داشتهاند مر خواهنده را و درمانده را ، و اندر تفسير گفتهاند كه برين سائل مر گربه را خواسته است [ و بمحروم مر سگ را ] ، و
هامش
( 1 ) سوره 28 آيه 40 .
( 2 ) سوره 3 آيه 175 .
( 3 ) نخ : بنوشتيم .
( 4 ) نخ : گويم .
( 5 ) سوره 70 آيه 24 - 25