گفتار چاردهم اندر تأويل بسم اللّه الرّحمن الرّحيم
گوئيم بتوفيق خداى تعالى كه بكليمهء اخلاص پيدا شود خردمند را كه هر چيزى كه هست چون بىنام خداى اضافت كرده شود نفى است اعنى كه يا نيست بوده است يا نيست شود و خداى تعالى مثبت است كه اوست پادشاه بر نيست و هست تا هست را از نيست پيدا آورد ، پس از آن پيدا شود بقول اعوذ باللّه كه راهنماى كيست و فريبنده كيست و كيست كه مردم را به دو باز بايد گشتن و كيست كه مردم را ازو بايد گريختن و نماند جز آنكه مرو را اثبات كنى كه مرو را شايد پناه گرفتن و استوار داشتن .
پس گوئيم بسم اللّه الرّحمن الرّحيم و نام اللّه دليل است بر پديد آوردن خداى تعالى مر چيزهاى نخستين را نه از چيزى بدانچه اين نامى است ناشكافته از چيزى ديگر تا از جهت لفظ مرو را با معنى نسبت نباشد بر مثال بيرون آمدن چيزى نه از چيز ديگر ، و اين دليل است بر بيرون آوردن خداى تعالى مر روحانيان را نه از چيزى كه هر دو به يكديگر مانند ، نام ناشكافته است و چيزى پديد آورده نه از چيزى ، و باز رحمن نام دوّم است ازين ترتيب شكافته است اين نام از رحم چنان كه رسول عليه السّلام گفت : إنّ اللّه احبّ الأرحام و امر بوصلها و اشتقّ لنفسه اسما و هو الرّحمن گفت خداى دوست دارد « 1 » مر ارحام را و بفرمود پيوستن به آن و بشكافت خويشتن را نامى از آن و آن نام رحمن است ، و دليل است
هامش
( 1 ) نخ : دارم .