عدم تعرّض غير است ، در هندوستان بيشتر آماده و مهيّاست . » « 1 » از اين رو سرزمين هند به دار الامان مشهور بود .
پادشاهان هند ، با در پيش گرفتن سياست آزادى عقيده ، سعى بر آن داشتند تا در تمامى زمينهها ، عالمان و خبرگان فنّ را به سرزمين خويش جذب كنند و بدين شكل بدون سرمايهگذارى در امر آموزش و . . . از دانش آنها ، در جهت پيشرفت و ترقّى كشور بهره برند و اتّفاقا در اين امر كامياب نيز بودند ؛ چه جمع كثيرى از پزشكان ، منجّمان ، هنرمندان ، بازرگانان و تجّار ، فقها ، دانشمندان و اديبان ايرانى به هند مهاجرت كردند .
6 . زندگى آسان : هند به دليل آب و هواى معتدل ، بازار كار پر رونق ، كشاورزى بارور ، امنيت ، آزادى عقيده ، ثروت و . . . محلّ مناسبى براى زندگى بود . و عدّهء بيشمارى براى آسوده زندگى كردن و رهايى از مشكلاتى چون : فقر ، بيكارى و عدم دستيابى به امكانات اوّليهء زندگى به هند مهاجرت كردند .
7 . علمدوستى و هنر پرورى : اكثر پادشاهان ، شاهزادگان و بزرگان هندى ، اهل دانش ، صاحب قلم ، هنر دوست و علم پرور بودند . پادشاهانى چون : جمشيد قطبشاه ، محمّد قلى قطبشاه ، محمّد قطبشاه ، يوسف عادلشاه ، اسماعيل عادلشاه ، ابراهيم عادلشاه دوم ، برهان نظامشاه ، بابرشاه ، محمّد همايون ، اكبرشاه ، محمّد جهانگير ، شهاب الدين شاهجهان و بهادر شاه اوّل . آنان شيفتهء صحبت ايرانى بودند و ايرانيان را خلاصهء آفرينش مىدانستند . « 2 » و از اين رو به دفعات و با انواع تطميعها و به طور مستقيم يا غير مستقيم ، عالمان و انديشمندان ايرانى را به بارگاه خويش فرا خواندند و بسيارى نيز به علل گوناگون و به دعوت آنها و يا شخصا به هند مهاجرت كردند .
8 . علاقهء وافر مردم هند به فرهنگ و زبان فارسى : مردم هند ، شيفتهء انديشمندان و شاعران ايرانى بودند . چه اينان ، بسيارى از مفاهيم دينى و مضامين بلند عرفانى را در قالب زبان شيرين ، استوار و دلاويز فارسى ، در آثار منظوم و منثور خويش ارائه
هامش
( 1 ) . كاروان هند ، ج 2 ، صص 1083 - 1085 .
( 2 ) . تذكرهء ميخانه ، صص 762 - 763 .