اشراق در اهل سعادت در روز قيامت
بدان كه بعضى از محقّقان گفتهاند كه سعادت خلايق در آن است كه اعتقاد كنند اشيا را « 1 » بر وجهى كه اشيا بر آن وجهاند در نفس امر و در واقع ، اعتقادى جازم ثابت ، تا « 2 » منتقش شود دلهاى خلايق به صورى كه موافق حقايق حقّه باشد ، چنان چه بعد از انتقال از اين دار ملال بر آن عالم پر فيض و افضال ، مشاهده كند اشيا را بر آن وجهى كه اعتقاد كرده بود . پس در رؤوس اشهاد فضيحه [ 225 ] نمىشود ، و به خوارى جهل مركّب مبتلا « 3 » نمىشود ، و هم به آتش دوزخ نمىسوزد .
پس هر كس كه اعتقاد كند حقيقت آنچه حقّ باشد در ذات و صفات حقّ سبحانه و در كتب آسمانى و در حقّ پيغمبران و روز قيامت و حشر جسمانى ، چنان چه باشد ، اگر چه بىدليلى كلامى باشد ، پس او در قيامت از اهل سعادت است و از آتش صورى و معنوى خلاص است . چه حقّ سبحانه تكليف نفرمود بندگان را مگر به اين قدر ، و اين سخن به اخبار متواتره از جانب حضرت رسالت - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - معلوم شده ؛ و اللّه أعلم .
اشراق در ايمان مقلّد
بدان كه بعضى از معتزله بر آن رفتهاند كه اللّه تعالى [ 226 ] تكليف كرده بعضى از عقلا را به فكر و نظر در معرفت اللّه ، و آن طايفه [ اى از ] اصحاب فكر و نظرند كه استعداد آن دارند ؛ و بعضى را تكليف فرمود به تقليد ، و آن عوام خلايق و نسوان و ضعفاء العقولاند ، مثل زنگيان ؛ چه عجز ايشان از نظر بغايت ظاهر است ، لكن مكلّفند به آنكه تقليد اهل حقّ كنند و از تقليد اهل باطل محترز باشند .
هامش
( 1 ) . س : - را .
( 2 ) . س : - تا .
( 3 ) . س : متبلد .