تعبير باليم شده است ، چنانچه لذت روحانى را ، نسبت بلذات جسمانى نيست .
« وَعْدَ اللَّهِ »
مصدر مؤكد است قول حق تعالى را كه
« إِلَيْهِ مَرْجِعُكُمْ »
چنانچه
« حَقًّا »
مصدر مؤكد
« وَعْدَ اللَّهِ »
است چه ظاهر است كه
« إِلَيْهِ مَرْجِعُكُمْ »
وعدهء از حق تعالى است - و وعد اللّه منصوب بفعل مقدر است يعنى « وعد اللّه وعدا » و مضمونش حقيت است
« إِنَّهُ يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ »
استيناف است و معنى آن تعليل بر وجوب رجوع همه به حق تعالى است .
و بالجمله مقتضاى حكمت آفريدن خلقان و اعاده ايشان جزا دادن كردهاى ايشان است و بعضى از قاريان « انه » را بفتح همزه خواندهاند و مفادش درين هنگام سببيت و تعليل است چه انه در قوت لانه است پس درين آيه كريمه چندين مبالغه از حق تعالى در وفاء بعهد كردن واقع است .
اول تخصيص به آنكه مرجع است .
دوم تأكيد مكلفان بجميعا .
سيم بمصدرى كه فعل او محذوف است ، بواسطه اشعار بر اينكه معلوم و محقق بر وجهى است كه حاجت بتصريح ندارد .
و چهارم به كلمه حقا چه مشعر است بر اينكه حقيت آن نيز معلوم است فلهذا فعل اين مصدر محذوف است .
و پنجم بتعليلى كه مستفاد از
« إِنَّهُ يَبْدَؤُا الْخَلْقَ »
است چه درين بيان غرض اصلى و مقتضاى حكمت ، خلق و اعاده شده است .
مخفى نخواهد بود كه درين آيه اشارت بر حقيت معاد جسمانى بلكه اشارت به آن با معاد روحانى به دو وجه عقلى كه پرتو آن بشهادت حدس و وجدان در دار العدل ضمير تافت ، واقع است .