لطيفه چهارم
« وَ حاقَ بِآلِ فِرْعَوْنَ سُوءُ الْعَذابِ النَّارُ يُعْرَضُونَ عَلَيْها غُدُوًّا وَ عَشِيًّا وَ يَوْمَ تَقُومُ - السَّاعَةُ أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ أَشَدَّ الْعَذابِ »
.
يعنى فروگرفت آل فرعون را عذاب در دنيا مثل غرق شدن و به آتش ايشان را ميسوزانند در صبح و شام . و در اين اشعار است كه بعد از فوت ايشان را عذاب مستمر خواهد بود ، فلا جرم ارواح ايشان را بعد از خرابى اشباح بقاء تا روز قيامت خواهد بود ، و اما در روز قيامت ، حق تعالى بر ملائكه امر به داخل گردانيدن ايشان به بدترين عذابى كه آن عذاب جهنم است خواهد فرمود .
بيضاوي در تفسير اين آيه كريمه گفته است كه « فيه دليل على بقاء النفس و عذاب القبر » پس ظاهر گرديد كه معاد روحانى چنانچه مقتضاى برهان عقلى است همچنين موافق دليل نقلى است ، پس اين مسأله صلاحيت آن دارد كه از مسائل علم كلام باشد ، چنانچه صلاحيت دارد كه از مسائل علم حكمت بوده باشد چه موضوع اول موجود مطلق است نه على الاطلاق بلكه از آن جهت كه موافق قانون اسلام است چنانچه موضوع حكمت موجود مطلق است ، پس اگر گوئيم كه بعض موجود مطلق از آن جهت كه موافق قانون اسلام است موضوع معاد روحانى است از مسائل اول است و اگر گوئيم بعض موجود مطلق موضوع معاد روحانى است از مسائل دوم و برين قياس امر معاد جسمانى .
و بالجمله هر يك ازين دو مسأله را صلاحيت آن است كه از مسائل حكمت و كلام باشد ، و نظيرش بحث از اجسام علوى است كه باعتبارى از مسائل علم هيئت است و باعتبارى از مسائل فن سماء طبيعى ، و مانند بحث از كرويت سما كه باعتبارى از مباحث فن طبيعى است و باعتبارى از مباحث فن هندسه ، چه اعتبار اول ملاحظه قوت و طبيعت است ، و اعتبار دوم ملاحظه مقدار و خطوط خارجه بسوى آن ، و مانند بحث از بدن انسان كه از مسائل حكمت الهى است باعتبار اينكه فردى از