« وَ لا يَؤُدُهُ حِفْظُهُما »
بر او گران نيايد و او را در رنج نيفكند نگاهدارى آسمان و زمين و ضمير منصوب در
« لا يَؤُدُهُ »
عايد بكرسى است به اعتقاد بعضى علماء و صحت اين موقوف بر آنست كه آسمان و زمين بر كرسى باشد -
« وَ هُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ »
بيان علوّ لا يزال و عظمت پركمال حضرت ذى الجلال است ، و اين دو اسم جامعاند مر كمال توحيد را ، چه على متعالى باشد از هر صفاتي كه سزاوار او نيست . و عظيم موصوف بود بهر صفتى كه لايق هست ، فلا جرم اشارت بجميع صفات ثبوتى و سلبى حضرت بارى است ، علىّ در لغت بلند باشد از روى شرف و عالى آنكه برترى دارد . در لغت اول از علي يعلى مشتق است و مصدر او علاء است ، و ثانى از على يعلو است و مصدر او علو است ، حق سبحانه را علو ثابتست از جهت صفت نه از روى جهت .
و صاحب كشاف فرموده كه ترتب آن جمل بر يكديگر بىحرف عطف ، از براى آنست كه هيچ جمله نيست ، الا كه وارد است بر سبيل بيان بر جمله متقدمه و بيان با مبيّن متحد است ، و اگر عاطفى در ميان بودى ، چون دخول بيگانه در ميان دو آشنا نمودى ، و باز مروى است كه درين آيه ده جا وقف فرمودهاند ، و اين وقوف دلالت مىكند بر آنكه هر يك از جمل دهگانه مستقلاند در اداى معنى ربوبيت و الوهيت ، و مستغنى است در بيان از غير خود ، و با وجود اين حال بر يكديگر مترتباند .
لطيفة تبيانيه [ در تفسير آية الكرسى ]
بدان كه مقصود از اين آيه اگر چه بيان توحيد است ، و ليكن مشتمل بر چندين چيز است اول در توحيد ذات بىزوال ، و اثبات وحدت است ، دوم اثبات صفات كمال كه حيات و قيّوميت است سيم بيان قيام بتدبير خلق كه مهيمن است بر آن ؛ و غافل نيست از آن . چهارم اشعار بر آنكه مخلوقاتي كه ازمّهء تدابير