ميقات دوم در تحقيق صفات ثبوتيه واجب بالذات و در آن مقدمه و هشت مطلب و يك منهج است
اما مقدمه در بيان معنى صفات ثبوتيه است
بدان كه مراد بصفت ثبوتى آنست كه سلب جزء مفهوم آن نباشد و آن هشت است : قدرت و علم و حيات و اراده و ادراك ، كه عبارت از سمع و بصر است و تكلم و صدق و بقا ، و اما آنچه ازينها اشتقاق نمايند ، مانند قادر از قدرت ، عالم از علم حىّ از حيات ، و برين قياس اسامى گويند ، و اما بعضى اعتبار اشتقاق در صفات حقيقيه كردهاند ، و ظاهر است كه اين از قبيل اشتباه صفت باسم است . و گاه باشد كه اطلاق صفات حقيقيّه بر صفات ثبوتيه واجب كنند ، اگر چه بعضى ازين صفات بر نحويست كه مستلزم اضافه و نسبت به غير است ، مثل علم و قدرت چه معلوم است كه علم متعلق بمعلوم و قدرت متعلق بمقدور است .
مطلب اول در بيان قدرت
بدان كه نزاع ميان حكماء و متكلمين در معنى قدرت نيست ، اگر چه حكما ميگويند كه : قدرت عبارت از « إن شاء فعل و إن لم يشأ لم يفعل » است و نزد متكلمان صحّت صدور فعل و لا صدور آنست ، شرطيّهء اولى واجب الوقوع نظر بتعلق ارادهء است ، نه نظر بذات ، و صحّت صدور فعل و لا صدور فعل نظر بذات است نه باراده پس اين دو طايفه اتفاق دارند در اينكه قدرت نظر بذات صحت صدور و لا صدور است ، چنانچه در حكمت متعاليه بيان اين شده است .