اما تصحيح لفظ آمين ، بعضى از مفسران به تشديد ميم با مدّ الف از حضرت امام ناطق جعفر بن محمّد الصادق عليه السّلام نقل نمودهاند ، و آن مشتقّ از امّ بمعنى قصد است ، پس معنى آمين قاصدين اجابتك باشد ، و اما نصب اين لفظ جايز كه بفعل محذوف باشد مانند دعوناك ، و مثل اين ، و حق اينست كه اين روايت ثابت از آن حضرت نيست و بر تقدير ثبوت دلالت بر جواز قرائت آن در نماز نميكند ، پس منافات با گفته آن حضرت و ساير ائمه عليهم السّلام در اينكه جايز نيست قرائت آن در نماز ، ندارد .
بعضى را اعتقاد آنست كه آمين « 1 » بقصر رواست و بعضى را اعتقاد آنست كه كه مد بواسطهء اشباع است و به وزن فعيل ، چرا كه در كلام عرب آفعيل نيامده است ، و بعضى را اعتقاد آنست كه لفظ سرياني است يا فارسى معرب يمين يعنى « لا نطلب شيئا سوى هذا » و بر هر تقدير اين بحث خارج از مطلب اين كتاب است فلهذا از باب تتمه ذكر كرده شد .
لطيفة استقرائيه [ در اصول قرآن ]
بدان كه اصول قرآن سه چيز است : اول معرفت ذات و صفات كه اصول اعتقاديه است ، دوم اوامر و نواهى است ، سيم معاد ، و آنچه به آن تعلق دارد از وعد به ثواب و وعيد بعقاب .
وجه حصر درين اقسام آنست كه غرض از انزال قرآن تكميل نشئهء انسانى است و آن بمعرفت بارى تعالى و توصّل بقرب اوست ، و اين توصّل بعبادت كه امتثال اوامر و اجتناب زواجر است و اين امتثال بتحقيق بدون باعث كه وعد وعيد است نميشود ، و آنچه از نشاهء ولايت پناه صلوات اللّه عليه منقول است كه قرآن نازل بر هفت قسم است ، و هر قسم از آنها كافى شافى است امر و زجر و ترغيب و ترهيب و جدل
هامش
( 1 ) بقصر و تخفيف ميم است .