مقصد دوّم از خاتمه در ذكر طريقهء محقّقين از علماى شريعت كه مراد از صوفيه و عرفا ايشانند خواه مسمّى باشند به اين اسم و خواه نه
بدان كه چون دانسته شد كه مناط تماميّت انسان و كماليّت نفس ناطقه ، بعد از حصول حكمت نظريّه ، تحصيل ملكهء عدالت است كه عبارت از توسط است در جميع افعال و اعمال ، به حيثيّتى كه مايل به احد طرفى افراط و تفريط نباشد ، و آن لا محاله موقوف است بر معرفت تأثير ، و مقدار تأثير هر فعلى و عملى در نفس به حسب كميّت و كيفيّت كه هرآينه تفاصيل آن مقدور بشر نتواند بود بلكه موقوف است به تعليم و تعريف الهى كه به بعث انبياء و رسل و وضع شرايع و قوانين كليّه حاصل تواند شد ، پس حصول ملكهء عدالت و تحصيل تهذيب اخلاق موقوف باشد به وجود انبياء و دلالت و هدايت ايشان - سلام اللّه عليهم أجمعين - . و اين نيز ، اعنى حاجت انسان به تهذيب اخلاق على حده طريقى است در اثبات وجوب نبوّت ، چنان كه حاجت انسان به تمدّن طريقى بود بر اين مطلب ، چنان كه گذشت .
و بالجمله اندازهء اعمال هم به حسب فعل و هم به حسب ترك فرا گرفته نتواند شد ، مگر از انبياء . قال الشيخ في رسالة الأخلاق ، بعد عدّ أنواع