فريفتگان شهوات خسيسه « 1 » و يا طامعان « 2 » ارباح متضاعفه و يا متوقّعان لذّات وهميّه را ؛ و نه قلّت معرفت به قدر مال و به صعوبت مداخل وى . چنان كه اكثر ميراث يافتگان و يا بىمبالاتان « 3 » در وجوه مكاسب را . و قدر مال به غايت عزيز است بنابر آنكه ضرورى « 4 » است در تدبير معاش و نافع در اظهار حكمت و اكتسابش از وجوه ستوده متعسر ، چه مكاسب جميله بسيار كم است و سلوك طريق آن بر احرار به غايت دشوار .
و حكما گفتهاند كه مال را مدخل صعب بود و مخرج سهل ، چه كسب مال در دشوارى چون بردن سنگ گران است بر فراز كوهى « 5 » به غايت تند بلند ؛ و خرج « 6 » در آسانى چون فرو گذاشتن وى به سوى نشيب ؛ و بدين سبب احرار اكثر از مال ناقص حظّ افتند و اغيار اغلب به كثرت اموال محظوظ ، و عاقل داند كه نه آن نقصى است و نه اين كمالى .
و همچنين عملى شبيه به شجاعت صادر شود از جمعى كه فضيلت شجاعت در ايشان موجود نبود ، مانند كسانى كه بر مباشرت حروب و ركوب اهوال و خطرها اقدام نمايند در طلب مالى يا ملكى يا غرضى ديگر از انواع اغراض دنيويّه ؛ چه باعث بر اين اقدام ، طبيعت شره باشد نه فضيلت شجاعت ، چه نفس شريف را در معرض خطر نهادن در طلب مالى يا جاهى يا غرضى ديگر از اغراض خسيسه ، از خساست طبع و دنائت همّت ناشى تواند شد نه از طبيعت فضيلت . و شجاع به حقيقت آن كس بود كه حذرش از ارتكاب امرى « 7 » قبيح شنيع بيشتر باشد از انصرام عمر و انقطاع حيات ، و بدين سبب كشته شدن جميل را بر زندگى مذموم اختيار كند و تعجيل مرگ را با
هامش
( 1 ) الف : حسيّه .
( 2 ) ب : طالبان .
( 3 ) ب : بىمبالان .
( 4 ) ب : ضرر .
( 5 ) ب : « بر فراز كوهى به غايت تند و بلند » ندارد .
( 6 ) ب : خروج .
( 7 ) ب : امر شفيع .