تدليسى « 1 » بود ، كه در حالت شدّت مرض اهل غرض كرده بودند . و حضرت رسول صلى اللّه عليه و آله و سلم بعد از افاقه و اطّلاع بر آن با كمال ضعف تكيه بر دوش علىّ و عباس نموده به مسجد تشريف فرمود ؛ و امامت مدلّسه را به ابى بكر نگذاشت كه به اتمام رساند « 2 » و بالجمله اهل سنت را اعتنائى به شأن اين نصّ نيست « 3 » ، و اعتمادى بر آن اصلا ندارند ، اگر چه گاهى در مقام منع ذكر آن مىكنند و اين معنى معلوم است ، از كتب ايشان ، و اگر نص مذكور فى الجمله احتمالى مىداشت و از عهدهء تمشيت و سازگارى آن به در مىتوانستند آمد هرآينه دست از آن بر نمىداشتند و به بيعت و اجماعى كه حقيقتش معلوم شد نمىآويختند .
و جمهور شيعه بر آنند كه نصّ كرد بر علىّ بن ابى طالب ، به نصوص خفيّه و جليّه .
امّا نص خفىّ متّفق عليه است ميان جميع طوايف شيعه . و اما نصّ جلىّ مختصاند به آن جمهور اماميه .
و مراد از نصّ جلى آن است كه دلالت بر معنى مراد بالضروره كند و محتاج نباشد به نوعى از استدلال ، مثل قوله صلى اللّه عليه و آله و سلم : عليّ إمامكم و خليفتي عليكم من بعدي « 4 » ، و قوله صلى اللّه عليه و آله و سلم سلموا على بإمرة المؤمنين « 5 » . و قوله صلى اللّه عليه و آله و سلم : أنت الخليفة بعدي . و قوله صلى اللّه عليه و آله و سلم لعليّ آخذا بيده هذا خليفتي عليكم فيكم من بعدي ؛ فاسمعوا له و أطيعوا ؛ و قوله « 6 » صلى اللّه عليه و آله و سلم و قد جمع بني عبد المطلّب ، أيّكم يبايعني و يوازرني يكن أخي و وصيّي و خليفتي من بعدي ، فبايعه علي « 7 » - عليه السلام - چه دلالت اين احاديث بر امامت و خلافت بعد از پيغمبر صلى اللّه عليه و آله و سلم ضرورى است ، مانند دلالت لفظ سما و ارض و شجر و حجر بر معنى مراد از اين الفاظ .
هامش
( 1 ) الف : تدليس .
( 2 ) بحار الأنوار 22 / 467 .
( 3 ) ب : نصوص .
( 4 ) كافى 1 / 292 .
( 5 ) احقاق الحقّ 4 / 288 .
( 6 ) الغدير 2 / 284 .
( 7 ) نظم درر السمطين 83 الغدير 2 / 284 .