كه هر مقام او عالم را متحيّر و مبهوت ساخته .
[ تناسب ابتلاءات و معجزات اولياء با يقين آنها ]
بازگوئيم پس تفاوت تكاليف و ابتلا و محن معصومين و تفاوت كرامات و معجزات ايشان نيز به قدر علم و يقين ايشان بود زيرا كه تكليف بايد به قدر وسع و طاقت باشد و صبر و طاقت مردم به قدر علم و يقين ايشان است ، هر قدر علم و يقين كاملتر ، صبر و طاقت بيشتر . البته اگر بيمار بداند كه چهار روز ديگر شفا يابد و چندين رفع درجات و حسنات و محو سيّئات حق تعالى به او داده ، هرآينه عوض جزع و فزع همه را شادى و تبسّم خواهد نمود و چه خوب بيان فرموده اين مطلب را در سورهء كهف
قالَ لَهُ مُوسى هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلى أَنْ تُعَلِّمَنِ مِمَّا عُلِّمْتَ رُشْداً قالَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْراً وَ كَيْفَ تَصْبِرُ عَلى ما لَمْ تُحِطْ بِهِ خُبْراً
( الخ ) : 118 حضرت موسى ( ع ) به خضر ( ع ) فرمود آيا راضى مىشوى كه تابع تو شوم تا مرا تعليم نمائى ؟ فرمود تو هرگز با من صبر نتوانى نمود و چگونه صبر كنى بر آنچه احاطه نكردهاى به او به حسب خبرت و علم ، يعنى آنچه به او علم ندارى صبر نتوانى نمود . و آخر هم صبر نكرد و در همان عمل اوّل كه سوراخ كردن كشتى بود به صدا در آمد . پس عالم به فداى مقام محمّد و آل محمّد ( ص ) ، با آن كه احدى بلاى ايشان را نداشت مع ذلك احدى صبر و بشاشت ايشان را نداشت . جانها به قربان اسم سيّد الشهداء ( ع ) كه هر قدر به شهادتش نزديكتر مىشد روى مباركش نورانىتر و برافروختهتر و حالت تبسّمش زيادتر مىشد ، حتى آن كه به روى قاتلش تبسّم نمود . و حضرت امير المؤمنين ( ع ) چون فرق مباركش شكافت فزت بربّ الكعبة 119 فرمود ، و مىفرمود انس من به مرگ بيش از انس طفل است به پستان مادر . 120
تنبيه [ اقسام معجزات و كرامات ]
مناسب آمد اشاره كنم به مطلبى كه تا حال نگفتهام و مانند اكثر مطالب اين كتاب از مختصات مؤلف است . بدان كه معجزات و كرامات بر دو قسم است . يكى آن است كه شخص آن قوّه را در خود بيند و حق تعالى به او داده باشد و مقتضى آن در خود موجود باشد . مثل آن كه خدا به او قوّتى داده باشد كه تواند كوه را از جا كند پس به قوّت خود كوه را از جا بركند ، البته در نظر ديگران اين عمل معجزه است . و يا آن كه قاهر و برترى داشته باشد بر جمعى از ملائكه كه موكّل عناصر و نبات و غير آن مىباشند پس حكم كند بر باد يا آب يا آتش يا اشجار ، و ملائكهء موكّل بر آنها ، اطاعت كنند . و ظاهر