افعل هذا الفعل . 100 و احتمال دارد كه او را به ظاهرش بگذاريم و با ، باى استعانت باشد و اسم را در بيان به جهت آن انداخت كه حاصل معنى بسم اللّه همان معنى اللّه است .
پس با ، باز متعلق به همان عمل است كه مىخواهد بنمايد . و احتمال دارد كه متعلّق با ، همان استعين باشد ، آن وقت معنى چنين شود استعين بسم اللّه فى هذا الامر و ساير الامور 101 باز كه تأمّل كنى همين معنى با معنى حديث ديگر يكى است زيرا كه معنى بسم اللّه اعمل هذا العمل اين است كه به اعانت خدا اين كار را مىكنم . و تقدير سوّم اسم نفسى بود كه در حديث رضا ( ع ) گذشت و بيان نموديم كه حضرت لازم معنى را بيان فرموده .
پس معنى بسم اللّه به حسب متعلّق ، دو طور است . يكى استعانت به خدا مىجويم در اين كار ، يكى به استعانت و اعانت خدا اين كار را مىكنم ؛ و حاصل هر دو معنى يكى است چنانچه مىبينى .
چهارم در بيان حاصل مراد از بسم اللّه . از آنچه گفتيم ظاهر شد كه اين آيهء شريفه را به چند طور مىتوان معنى كرد . پس گوئيم اگر رحمن و رحيم صفت اسم باشد ، اسم يا به معنى خودش است كه نام باشد يا به معنى ذكر است ، و با از براى استعانت است يعنى به اعانت نام خدا يا ذكر خدا كه آن نام و ذكر رحمن و رحيم است اين كار را مىكنم . و اگر صفت اللّه باشد اسم را به جميع آن معانى توان معنى كرد .
و لكن بهترين معانى اين است كه اسم به معنى اسم مطلق كامل باشد كه مراد صادر اوّل است و اسم اعظم اعظم اعظم است و مشيّت است و شاهد اين مطلب يكى آن است كه بسيار ديدهاى وارد شده بسم اللّه خير الاسماء . و ظاهر است كه خير الاسماء همان صادر اوّل است ، و با از براى ملابست باشد يا استعانت . پس معنى چنين مىشود كه به مشيّت خداى بخشايندهء مهربان اين كار را مىكنم .
بيانش اين است كه حق تعالى نهى فرموده كه كسى از زمان آينده خبر بدهد كه فلان كار مىكنم و ان شاء اللّه نگويد . در كهف فرمود
وَ لا تَقُولَنَّ لِشَيْءٍ إِنِّي فاعِلٌ ذلِكَ غَداً إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ وَ اذْكُرْ رَبَّكَ إِذا نَسِيتَ
. 102 و حضرت موسى ( ع ) به خضر ( ع ) فرمود
سَتَجِدُنِي إِنْ شاءَ اللَّهُ صابِراً
103 و حضرت شعيب ( ع ) به حضرت موسى ( ع ) فرمود ستجدنى ان شاء اللّه من الصّالحين 104 و حضرت اسماعيل به حضرت ابراهيم ( ع ) عرض كرد ستجدنى ان شاء اللّه من الصّابرين 105 و هكذا آيات ديگر . و چون مرده را زنده مىكردند ( قم باذن اللّه ) مىفرمودند ، يعنى بمشيّة اللّه . و غرض از ان شاء اللّه اين است كه احدى از ما سوى اللّه ، هر كه باشد ،