فعل مفسده واجب است و تركش محال است و حال آن كه خر اين را نمىكند و خر تا جو باشد كاه نمىخورد و تا شهوت خود را نگيرد جو نمىخورد . اين بود كه گفتيم چون سخن به مصلحت و مفسده رسيد ، سرّ مطلب و لمّ مقصد و حقيقت امر به چنگ آمده و خصم مكابر معاند را لال مىنمايد . و از آنچه گفتيم به حمد اللّه بديهى شد كه آنچه مخالفين مىگويند كه احكام ، تابع مصالح و مفاسد نيست و ترجيح مرجوح بر راجح جايز است ، خدا را العياذ باللّه از مگس و پشه پستتر نموده و كمتر شمرده و خدا را ملحق به جماد ساخته . زيرا كه مىگويد خدا ملاحظه مصلحت و مفسده ، هيچ نكرده ؛ بىمصلحت ، نماز را واجب كرده و بىمفسده ، زنا و لواط و دزدى و ظلم را حرام كرده . و حال آن كه مگس و پشه تا ملاحظه مصلحت نكنند كارى نكنند . و ايشان را بر اين سخنان كفرآميز و زندقهپرداز وانداشت مگر تعصّب و خليفه ساختن آن احمقان . زيرا كه اگر بگويند كارهاى خدا از روى مصلحت است ، گوئيم مقصود از خليفه چيست . آن وقت لا بد بايد بگويند ارشاد . و ظاهر است كه ارشاد بدون علم و احاطه به احكام نمىشود و بدون عصمت نمىشود و چون هيچ كدام به اقرار خودشان در آن مخرّبان نبود ، پس لابدند و چاره ندارند جز اين كه بگويند احكام تابع مصالح و مفاسد نيست و جز اين كه بگويند ترجيح مرجوح بر راجح جايز است و كور و جاهل و احمق را پيشواى بينا و عالم و عاقل نمودن عيب ندارد .
قاتَلَهُمُ اللَّهُ أَنَّى يُؤْفَكُونَ
. 154
بدان كه علماى ما ( رضوان اللّه عليهم ) در اثبات عصمت علاوه بر ضرورت مذهب و اخبار متواتره و آيات متظافره مثل
أَ تَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَ تَنْسَوْنَ أَنْفُسَكُمْ
155 و مثل آيات چندى كه رسولان خدا و اولياى خدا از بندگان مخلصند و غبار لوث وسوسهء شياطين به دامن ايشان نمىرسد ، تمسّك جستهاند به قاعدهء لطف و بيانش همان است كه در آيهء
أَ تَأْمُرُونَ النَّاسَ
و در حديث اشاره شده ، كه فرمود عالم آن است كه فعل او موافق قول او باشد و آن كه كردار او موافق گفتار او نباشد او عالم نيست . 156
سرّ اين مطلب اين است كه چون دانستى احكام تابع مصالح و مفاسد است ، پس هر چه امر به او شده البته در او مصلحتى است و هر چه نهى شده البته در او مفسدهاى است . پس آن كه مىگويد ايّها النّاس نماز بخوانيد مثلا ، كه ثواب او چنين است و مصلحت او چنين است و هر كه نماز را ترك كند عقاب او چنين است ، و مع ذلك خودش نماز نخواند ، همه به او گويند يا دروغ گفتى ترك نماز عقابش اين است يا ديوانه شدهاى