رسول اللّه قد قلت ما قلت ، ثم النت له القول فقال : انّ شرّ النّاس منزلة يوم القيامة من يكرمه الناس اتّقاء فحشه » « 1 » .
و از عالم تقيّه است آنچه اتفاق شده بر جواز آن مثل توريه در يمين و استعمال معاريض در كلام و رفق و مدارا با خصام و امثال آن .
و در مبحث حسن و قبح اتفاق عقلا شده كه هرگاه صدق ، ضار باشد عقلا واجب است عدول از آن به كذب ، و اين غير استعمال تقيّه نيست . و الحمد للّه على فضله .
تنبيه هشتم [ در بيان مخالفت اهل سنّت ]
در بيان رفع استبعادى است كه اهل سنّت در مدافعه و مخالفت نصّ بر خلافت از صحابه نموده مىگويند كه : اگر نصّ پيغمبر - ص - بر خلافت امير المؤمنين - ع - واقع شده بود چگونه صحابه با قرب عهد و جلالت قدر ترك آن نمودند و بر عاقل و عارف به اخبار به غايت ظاهر است كه اين سخن مجرد استبعادى است كه اصلا صلاحيت حجّيت ندارد .
و در توضيح اين مطلب ، كلامى كه روايت كرده آن را شيخ مداينى براى كسى كه توفيق هدايت و نجات از ضلالت اقتفاى آباء و اسلاف نصيبش شده باشد كافى است ، و ترجمهء آن اين است كه شيخ مذكور در اوايل مجلّد ثانى « 2 » از شرح كتاب مستطاب نهج البلاغه بعد از نقل احاديث و اخبار بسيار از طرق اهل سنّت كه دلالت بر وجود نص بر خلافت آن حضرت دارد گفته : به تحقيق من سؤال كردم از نقيب ابا جعفر يحيى بن محمد بن ابى زيد در حالتى كه خواندم بر او اين اخبار را و گفتم چنين مىبينم كه نزديك است اين اخبار دلالت كند بر وجود نص و حال اينكه مستبعد مىدانيم كه اجماع كنند
هامش
( 1 ) . و نيز نك : اصول كافى - كتاب الايمان و الكفر ، « باب من يتّقى شرّه »
( 2 ) . چاپ جديد ، ج 12 / 82 به بعد .