و اما مىترسم بر شما هر كسى كه به حسب دل منافق است و به حسب زبان عالم است ، مىگويد آنچه مىدانيد و مىكند آنچه انكار مىكنيد .
ابن ابى الحديد گفته است اراده نكرده است بعدو نبى اين را كه معاويه عدو نبى بوده است در ايام حرب نبى بلكه اراده كرده است از عدو نبى عدو خود را و عدو او عدو نبى است به واسطهء قول رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله كه : « عدوك عدوى و عدوى عدو اللّه » و اول الخبر : « وليك وليى و وليى ولى اللّه » و تمامه مشهور « 1 » يعنى : عدو تو عدو من است و عدو من عدو خداست معنى اول خبر اين است كه ولى و دوست تو دوست من است و دوست من دوست خداست و تمام اين خبر مشهور است .
[ خوف پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله بر امتش ]
بدان كه : مراد رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله از خوف بر امت خوف وقوع ايشان است در ضلال نه خوف جارى شدن ظلم و قتال بر ايشان به واسطهء ظهور وقع ظلم و قتال از چنگيز و غير او از سلاطين شرك و طغيان بر امت .
و قطع نظر از اين قول رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله « منافق الجنان عالم باللسان يقول ما يعرفون و يفعل ما ينكرون » دلالت بر اين مىكند .
و هرگاه بر تو ظاهر شد آنچه گفتم بدان كه خوف از منافقى نيست كه توهّم مطاع بودن او نشود ، پس واجب است تفتيش كردن در كسى كه مدّعى امامت و وجوب اطاعت باشد ، و خوف داشتن از اطاعت كسى كه اطاعتش جايز نباشد و عدم اعتماد بر قول كسى كه احتمال نفاق در شأن او باشد تا ظاهر شود
هامش
( 1 ) . شرح نهج البلاغة 15 / 170 شرح خطبهء 27 .