وقتى كفار و مشركين از آن حضرت اقتراح آيات ميكردند كه چرا گنجى بر او فرود نميآيد و چرا غيب مستمر نميداند در جواب آنها اين آيه شريفه آمد
قُلْ لا أَقُولُ لَكُمْ عِنْدِي خَزائِنُ اللَّهِ وَ لا أَعْلَمُ الْغَيْبَ وَ لا أَقُولُ لَكُمْ إِنِّي مَلَكٌ إِنْ أَتَّبِعُ إِلَّا ما يُوحى إِلَيَّ
« 1 » .
و مقصود از نزول اين آيه شريفه جلوگيرى از هوس بازيهاى مردم جاهل بوده كه بدانند دستگاه الوهيت و مقام رسالت و نبوت بالاتر از آنست كه مانند خيمه شب بازى در دسترس هوسبازى آنها قرار گيرد .
و اما علم غيبى كه ما براى انبياء و اوصياء آنها قائليم شركت در صفت خدائى نيست بلكه قسمتى از وحى و الهام است كه از جانب خدا بر آنها نازل و پردهها برداشته و حقايق را بر آنها كشف مىنمودند .
خوبست مطالب را باز كنيم و واضحتر بيان حقيقت نمائيم تا كشف حجب گردد و شيّادها نسبت بعقايد شيعيان دخالتهاى بىجا ننمايند و تهمتها نزنند و نگويند شيعيان مشرك هستند چون امامان خود را شريك در علم خدا ميدانند .
علم بر دو قسم است ذاتى - و عرضى
آنچه ما جماعت شيعه اماميه معتقديم آنست كه علم بر دو قسم است - ذاتى - عرضى .
علم ذاتى كه ابدا عرضى در او راه ندارد و اطلاق مطلق منحصر بفرد اكمل است مخصوص ذات پروردگار اكبر اعظم مىباشد و ما غير از اثبات اجمالى آن علم راهى بر تصور حقيقت آن نداريم و هر چه تعبير و تقدير نمائيم از تنگى عبارت است و الا علم بالذات در محاطهء عقل بشر عاجز متصور نمىشود .
و اما قسم دوم علم عرضى است كه آدمى اعم از پيغمبر و امت - امام و مأموم ذاتا داراى علم نميباشند بعدها به آنها افاضه مىشود و اين نوع از علم بر دو قسم است - تحصيلى - و لدنّى - و اين هر دو قسم از افاضات فيض ربّانى حق تعالى است .
هامش
( 1 ) بگو نمىگويم من بشما كه خزائن خدا نزد من است و نه مدعيم كه از علم غيب آگاهى دارم و نه دعوى كنم كه فرشته آسمانم ( دعوى من بشما تنها اينست كه ) من پيروى نميكنم جز آنچه را كه به من وحى ميرسد .