خطبهء امير المؤمنين عليه السّلام بعد از شهادت محمّد بن ابى بكر .
و نيز ابن ابى الحديد در ص 35 جلد دوم شرح نهج البلاغه از كتاب الغارات ابراهيم ابن سعد بن هلال ثقفى از رجال خودش از عبد الرحمن بن جندب از پدرش نقل نموده است كه بعد از فتح مصر بدست دشمنان و شهادت محمّد بن ابى بكر - امير المؤمنين عليه السّلام خطبهء مفصّلى بيان نمود ( كه عينا تمام جملاتى را كه در نامهء خود براى اهل مصر فرستاده بود از اظهار نارضايتى اوضاع و رفتار مسلمانان بعد از وفات رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ظاهر و بارز نمود ) تا آنجا كه مىنويسد مردى گفت « يا بن أبي طالب انك على هذا الامر لحريص ، فقلت انتم احرص منى و ابعد ، اينا احرص ؟ انا الذي طلبت ميراثى و حقى الذي جعلنى الله و رسوله اولى به ؟ ام انتم اذ تضربون وجهى دونه ، و تحولون بينى و بينه فبهتوا و الله لا يهدى القوم الظالمين « 1 » » .
پس از اين كلمات و ساير خطب و بيانات آن حضرت كه وقت اجازه گفتارش را نميدهد معلوم مىشود علت عدم قيام و تسليم - و بيعت نمودن بعد از شش ماه ( بعقيده علماء شما ) خوف زوال دين و تفرقه مسلمانان بوده است نه رضاى بخلافت آنها زيرا اگر آن روز على عليه السّلام قيام به حق ميكرد محققا جمعى هم اطراف آن حضرت را ميگرفتند ( چنان كه مكرر آن حضرت را ترغيب بقيام نمودند ) آنگاه جنگ داخلى شروع ميشد پيغمبر هم تازه از دنيا رفته مسلمانان هم قريب العهد بكفر بودند هنوز ايمان در قلبهاى آنها كاملا استقرار پيدا ننموده بود لذا وقت بدست بيگانگان و أعادى دين از يهود و نصارى و مشركين از همه بالاتر منافقين مىافتاد بساط عزت اسلاميان بر چيده و اساس دين از ميان ميرفت
هامش
( 1 ) اى پسر ابى طالب در طلب خلافت چه قدر حريص ميباشى گفتم شما حريصتر از من و دور تر از آن مقام ميباشيد - كدام يك از ما حريصتر ميباشيم - آيا من كه ميراث و حق خود ( يعنى خلافت را ) كه خدا و رسول او براى من قرار دادند طلب مينمايم و اولى به آن هستم - يا شما كه ( بدون آنكه حقى داشته باشيد ) مرا از حق خويش بازداشتيد و ميان من و حق ثابت من حاجز و حائل شديد ، پس مبهوت گشته و از جواب بازماندند - و خداوند متعال هرگز ظالمان را هدايت نكند - .