ابن عباس طول كشيد تا هوا تاريك شد مردى سه مرتبه پىدرپى ندا در داد الصلاة ابن عباس متغيّر شد گفت لا امّ لك أ تعلمنا بالصلاة و كنا نجمع بين الصلاتين على عهد رسول الله « 1 »
و نيز زرقانى كه از اكابر علماء شما است در ص 263 جزء اول شرح موطاء مالك در باب جمع بين الصّلاتين از نسائى از طريق عمرو بن هرم از ابى الشعثاء نقل مينمايد كه در بصره ابن عباس نماز ظهر و عصر و مغرب و عشاء را جمع ميخواند بدون آنكه بين آنها فاصله و چيزى بوده باشد و ميگفت رسول خدا اين قسم نماز اداء مينمود ( يعنى ظهر را با عصر و مغرب را با عشاء جمع مينمود ) .
و نيز مسلم در صحيح و مالك در باب جمع بين الصّلاتين موطاء و امام احمد بن حنبل در مسند با نقل سلسلهء روات از سعيد بن جبير از ابن عباس روايت نمودهاند كه گفت صلى رسول الله الظهر و العصر جمعا بالمدينة فى غير خوف و لا سفر « 2 » ابو زبير گويد از سعيد سؤال نمودم براى چه پيغمبر جمع مينمود نماز را سعيد گفت همين سؤال را من از ابن عباس نمودم گفت اراد أن لا يحرج احدا من امته يعنى براى آن جمع مينمود كه احدى از امتش در سختى و مشقت نباشند .
و نيز در چند خبر نقل مينمايند كه ابن عباس گفت جمع رسول الله بين الظهر و العصر و المغرب و العشاء فى غير خوف و لا مطر « 3 » اخبار در اين باب بسيار نقل نمودهاند ولى واضحتر دليل بر جواز جمع همين تعيين ابواب است بنام جمع بين الصّلاتين و نقل نمودن احاديث جمع را در همين باب تا از ادلّهء جواز جمع باشد مطلقا و اگر غير از اين بود باب مخصوصى براى جمع در حضر و بابى در سفر باز مينمودند پس اين روايات منقوله در صحاح و ساير كتب معتبرهء شما مربوط بجواز در سفر و حضر است .
هامش
( 1 ) بىمادر تو مرا نماز ياد ميدهى و حال آنكه ما در زمان رسول خدا جمع بين دو نماز مىنموديم ( يعنى ظهر را با عصر و مغرب را با عشاء ) .
( 2 ) نماز گذارد رسول خدا ( ص ) ظهر و عصر را با هم در مدينه بدون ترس و سفر .
( 3 ) جمع نمود رسول خدا ( ص ) بين نماز ظهر و عصر و مغرب و عشاء بدون اينكه ترسى باشد و بارانى بيايد .