رسيده مضطرب شده و با اكابر صحابه مشورت كرده ، هر كسى چيزى گفت تا رأيشان متّفق شده كه اهل شام و يمن و حرمين و بالجمله جميع اهل اسلام مجتمع شده به دفع كفّار بيرون رويم . امير المؤمنين - عليه السلام - اين رأى را نپسنديد و گفت : اگر اهل شام بيرون آيد روم بر ديار ايشان تازد ، و اگر اهل يمن از وطن دور شوند حبشيان بر سر يمن آيند ، و اگر اهل حرمين از حرمين دور شوند از اعراب اطراف ايمن نتوان بود . و آنگاه اهل اسلام را فكر آنچه در پشت سر گذاشتهاند - يعنى عيالان - اهمّ باشد از آنچه پيش رو است - يعنى محاربهء كفّار - و بيمى از كثرت عجم و اتّفاق ايشان نبايد داشت : فإنّا لم نكن نقاتل على عهد رسول اللّه - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - بالكثرة و إنّما كنّا نقاتل بالنصرة . و خداى تعالى آمدن ايشان را بر سر مسلمانان مكروهتر مىدارد از تو يا عمر و هو أولى بتغيير ما يكره . و ديگر آنكه عجم پندارند كه مرد در ميان عرب توئى و به دفع تو عرب مستأصل خواهند شد پس به تمام همّت به دفع تو كوشند . بلكه مصلحت آن است كه اهل اسلام در ديار خود باشند و اصلا حركت نكنند و اهل بصره كه قريب است به بلاد عجم و از طرفى ديگر دشمن ندارند به سه فرقه شده ، گروهى بر سر عيال باشند و گروهى بر سر اهل عهود كه نقض عهد نكنند و گروه ديگر به مدد اخوان خود از اهل اسلام كه در بلاد عجماند رفته به دفع دشمن كوشند . پس همه اين را پسنديده بر اين قرار دادند و صواب همان بود « 21 » .
و نيز واقف بود بر امور مغيّبة و وقايع آتيه . و خبر داد از اكثر آنچه واقع شد بعد از آن حضرت از فتنها و از آنچه حكّام بنى اميّه با خواصّ اصحاب او كردند از جرج و قتل و غير آنها از امورى كه مشهور و مستفيض است فيما بين مخالف و مؤالف . از جمله خبر ميثم تمّار - رحمة اللّه عليه - است كه از خواصّ آن حضرت بود ، و او را خبر داده بود از آنچه عبيد اللّه بن زياد با او خواهد كرد . و چون عبيد اللّه بر او دست يافت از او پرسيد كه صاحب تو چه گفته بود كه من با تو چه خواهم كرد ؟ ميثم گفت آن حضرت فرمود : تو مرا صلب كنى با ده كس ديگر
هامش
( 21 ) . « نهج البلاغه » فيض الاسلام ؛ خطبه / 146 ؛ « بحار الانوار » ج 40 / 253 - 255 ؛ « ارشاد مفيد » ص / 118 .