باشد . « 1 »
اگر گويند : به چه اعتبار خداى « 2 » را سميع و بصير و مدرك خوانند ؟
گوييم : به اعتبار علم وى « 3 » به مسموعات و مبصرات و مدركات ؛ يعنى علم خدا ، چون تعلق گيرد « 4 » به مسموعات وى را سميع خوانند ، و چون تعلق گيرد « 5 » به مبصرات وى را بصير خوانند ، و چون تعلق گيرد به مدركات وى را مدرك خوانند .
اگر گويند كه دليل بر اينكه خداى تعالى را اين صفات « 6 » ثابت است ، چيست ؟
گوييم كه قرآن دليل است بر اين ، « 7 » زيرا كه در قرآن مذكور است كه :
« وَ هُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ »
« 8 » ،
« وَ هُوَ يُدْرِكُ الْأَبْصارَ
« 9 »
»
« 10 » .
اگر گويند : به چه دليل خداى تعالى حىّ بود ؟ « 11 »
گوييم : زيرا كه قادر و عالم بود « 12 » و هر كه قادر و عالم بود ، حىّ بود بضرورت . « 13 »
هامش
( 1 ) . س : « پس معلوم شد كه خداى تعالى عالم و حكيم است » .
( 2 ) . مج ، آ ، مر ، 1 / دا : « خداى تعالى را » و نيز س : « به چه دليل خداى تعالى را » .
( 3 ) . آ : « وى » ندارد .
( 4 ) . مج : « يعنى چون علم خداى تعالى تعلق گيرد » و نيز آ ، س ، 1 / دا : « علم خداى تعالى چون » و نيز مر :
« چون علم وى تعلق گيرد » .
( 5 ) . مر : « به مسموعات وى را سميع خوانند و چون تعلق گيرد » ندارد .
( 6 ) . مج : « اين صفت » .
( 7 ) . مج : « بر اين » ندارد .
( 8 ) . شورى / 11 .
( 9 ) . انعام / 103 .
( 10 ) . مج : « لا تدركه الابصار و هو يدرك الابصار » و نيز آ : « و هو السميع البصير و هو يدركه الابصار » و نيز س : « و هو يدرك الابصار و هو السميع البصير » .
( 11 ) . مج ، 1 / دا : « حى است ؟ » .
( 12 ) . آ : « قادر و عالم است » .
( 13 ) . مج : « حى نيز بود » ولى : « بضرورت » ندارد و نيز آ : « و هر چه قادر و عالم بود ، حى نيز بود بالضرورة » و نيز مر : « قادر و عالم بود ، پس حى نيز بود بضرورت » و نيز س : « و هر كه عالم و قادر بود هرآينه حى بود بضرورت » و نيز 1 / دا : « حى نيز بود بضرورت » .