همهء ملائكه و انبيا و ائمهء هدى و مؤمنان را دشمن خود كرده و خود را در معرض بغض و عداوت ايشان درآورده و با شيطان كه دشمن ايشان است ، دوستى نموده و خود را در سلك [ دوستان او درآورده است . ] و ظاهر است كه با اين حال ، حال دين و مآل آخرت چه خواهد بود .
و امّا ضرر دنيا ، آن هم از آنچه پيشتر از اينجا مذكور شد معلوم شد . چه هرگاه خداى تعالى با كسى دشمن شود و خير و نعمت دنيا و عقبا تمام در زمان قدرت و اختيار اوست ، پس ظاهر است كه هيچ چيزى به دشمن خود ندهد ، مگر وقتى كه بر او حجّت و شرور باشد .
و ايضا حسود هميشه در غم و غصّه و الم دائمى است از نعمت محسود ، و تمام عيش و راحت و لذّت خود را در فكر و اهتمام زوال آن صرف مىكند . و نعمت محسود اگر از نعمتهاى دين و آخرت است ، مثل علم و شرف و تقوى و ثواب و محبت خداى تعالى ، ظاهر است كه اين قسم به سعى و حسد كسى تغيير نمىكند .
بلكه چون در اين معنى مظلوم است ، اجر و درجهاش در پيش خدا زياد شود . و اگر نعمتهاى دنيا است ، آن هم دو قسم است .
يكى اينكه به قدرش از جانب جناب الهى بر سبيل حتم و جزم شده ، آن هم مثل نعمتهاى اخروى زوال ندارد و به سعى او بر طرف نمىشود و سعى او در اين هم سبب اجر آخرت بلكه ترقّى دنيا هم مىشود .
دويم اينكه ، محتوم نيست و تغييرش ممكن است و آن هم با اينكه تغييرش ممكن است ، گاه باشد كه سعى و حسد او در آن اصلا اثر نكند . پس اين هم مثل دو قسم سابق شود . و بر تقديرى كه به سعى او زايل شود ، ظاهر است كه به عوض اندك نعمت دنيا كه از او رفع شود ، اضعاف مضاعف آن ، كرم الهى در آخرت تلافى نمايد . و بسيار باشد كه به سبب رفع آن نعمت در دنيا ، نعمتى بهتر از آن عطا فرمايد .
و امّا براى محسود - چنان كه بيان شد - در دين و دنيا و آخرت هيچ ضرر ندارد .
رسائل فارسى ( فارسى ) — صفحة 246
مساهمون: حسن بن عبد الرزاق لاهيجى
ص٢٤٦