ديگر است براى او و گناه غيبت اضافهء او شود ، و اگر حقّ با او باشد ، حقّ اين است كه حقّ اسلام و ايمان و اگر همسايه يا خويش يا نسبتهاى ديگر هم باشد ، اين حقوق هم زياد گردد و هر يك از اينها تنها ، چه جاى اينكه با هم جمع شوند ، مقتضى اين است كه اگر در واقع او با اين بد كرده باشد با اينكه اين مظلوم است ، بدى يا تقصير را به خود نسبت دهد و او را ببخشد ، چه جاى اينكه سبب غيبت او شود .
از اهل بيت اخيار - صلوات الله عليهم - مروى است : كه اگر دو مؤمن سه روز و در حديث ديگر ، چهار روز ، بيشتر از هم بر سبيل خشم و آزردگى مفارقت كنند ، يكى از ايشان يا هر دو مستحقّ آتش باشند . كسى عرض نمود : چرا هر دو ! ؟ شايد يكى مظلوم باشد ؟ فرمود : بايد تقصير را به خود بردارد و عذر خواهى كند و نگذارد كه رنجش در ميان بماند .
[ قسم دهم ] : تزيّن ، به معنى خوش صحبتى و رنگينى مجلس ، علاجش در قسم دوم كه رفاقت مردم است گذشت و به [ يك ] معنى [ ديگر ] خود را در برابر ديگرى منعوت « 1 » و هنرمند نمودن ، علاجش اين است كه بداند كه اين عمل با گناه غيبت متضمن چند معصيت است :
يكى : تزكيهء نفس ؛ يعنى خود را بىعيب و صاحب هنر گفتن و اين گناهى است بزرگ و جناب الهى در قرآن مجيد بر سبيل ملامت نهى نموده ، چنان كه فرموده :
« أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يُزَكُّونَ أَنْفُسَهُمْ بَلِ اللَّهُ يُزَكِّي مَنْ يَشاءُ »
« 2 » ؛ يعنى مگر نمىبينى جمعى كه خود را مىآرايند و پاك و پاكيزه مىشمارند ، دروغ مىگويند و از بندگى بيرون مىروند . بلكه خدا هر كه را خواهد پاك مىكند و داخل در سلك پاكان مىگرداند .
و هرگاه ديگرى را مدح كند ، براى اينكه خود را مدح كند ، گناهش مضاعف شود و حال اينكه اين كار را براى اين مىكند كه خود را در نظر مردم خوب نمايد . و اين عمل در پيش خدا به يقين بد شده و قدر و مرتبهاش پست گشته و پيش مردم
هامش
( 1 ) . نعت كرده شده
( 2 ) . نساء / 49