بعد از آنكه گناه بر ايشان ثابت شود ، حضرت پيغمبر و آل آن سرور - صلّى اللّه عليه و آله - مؤمنانى كه گناهى ندارند يا تا آن وقت از گناه پاك شدهاند حكم به بهشت ، عطا نمايند و كافران و مشركان و خارجيان و امثال ايشان را از سركردگان و دنبالهگان ، همه را به دوزخ مقرّر فرمايند و درجات جنّت و طبقات جهنّم را از ايشان پر گردانند و هر كس را به جاى خود نشانند و به جزاى خود رسانند .
بعد از آن ساير مؤمنان اهل گناه را كه هنوز از گناه پاك نگشتهاند حاضر گردانند و ميزان حساب را نصب كنند و اعمال خير و شرّ همه را در ترازوى حساب بسنجند ، اگر طاعت و حسنات بر معاصى و سيّئات غالب شود ، آن سروران عالم ( ص ) هر كه را قابل شفاعت باشد ، شفاعت كنند و خداى تعالى به رحمت و شفقت خود و شفاعت ايشان ، ايشان را ببخشد و داخل مؤمنان بىگناه كند ، و اگر معاصى و سيّئات غالب باشد بر طاعت ، چون گناهان بسيار بزرگ و بسيار بودهاند كه تا حال آن همه عذاب و عقاب دنيا و نزع روح و قبر و برزخ و عقبات و عقوبات روز قيامت علاج آنها ننموده و تفضّل و شفاعت هم ادراك آنها نفرمود ، لا علاج در آتش باشند .
پس آن سروران بشر و شفيعان روز محشر - صلوات اللّه عليهم - از روى عذر خواهى و شفقت به ايشان گويند : چون ارواح شما به سبب گناهان ، نجس و پليد شده و بهشت جاى پاكان است ، تا از اين نجاست پاك نشويد ، قابل بهشت و لايق صحبت پاكان نگرديد . و چون هيچ علاج ديگر نمانده ، لا علاج آتش دوزخ علاج تواند كرد .
پس ناچار ايشان را به نار برند ، تا از گناه پاك شوند .
و اگر طاعت و معصيت برابر باشد و هيچ كدام زيادى نداشته باشند ، آن جماعت را بر سر ديوارى كه ميان بهشت و دوزخ و نامش اعراف است و درونش تمام رحمت و ثواب و بيرونش تمام نقمت و عذاب است نگاه دارند ، چون نظر به بهشت و ثواب كنند و خويشان و دوستان و ساير مؤمنان را مشغول نعمت و راحت ببيند . آتش حسرت در دلشان شعلهور شود و چون نگاه به جانب دوزخ كنند ، شعلهء
رسائل فارسى ( فارسى ) — صفحة 152
مساهمون: حسن بن عبد الرزاق لاهيجى
ص١٥٢