چون مظلومان در غير شدت و عذاب ، آن نعمت و ثواب را مشاهده كنند ، از شوق جان در بدن ايشان قرار نگيرد و روحشان در هواى آن از آشيان بدن نزديك گردد كه پرواز گيرد .
بعد از آن جناب ربّ العالمين فرمايد كه [ اى ] مظلومان اين همه ثوابى است كه مقرّر فرمودهام كه اگر شما از بدى و تقصير ظالمان بگذريد به عوض ظلم به شما عطا كنم در اين وقت اكثر مردم ظلمها و بديهاى يكديگر را ببخشند و از آن همه عذاب و عقاب خلاص شوند .
و جمعى ديگر گويند : خدايا ظلمى كه بر ما كردهاند بيشتر است از اينكه توانيم بخشيد تا انتقام ما را از ايشان نگيرى راضى نشويم و متسلّى نگرديم ، بعد از آن از اين عقبه ايشان را به عقبهء دويم و از آنجا به عقبهء سيم و همچنين از همه عقبهها بگذرانند و در هر عقبه مثل اوّل گفتگوها و سخنها واقع شود و عذاب و سختى در هر عقبه چندين مرتبه بيشتر است از عقبهء پيشين . و در هر يك از اين عقبهها پنجاه هزار سال سرگردان شوند و در هر كدام در مدّت اين پنجاه هزار سال بعد از عذاب و عقاب بسيار ، جمعى مظلومان از بس كه به تنگ آيند براى اينكه خود خلاص شوند ظالمان را ببخشند و بسيار گناههاى گناهكاران آمرزيده شود تا اينكه اكثر مردم در اين عقبات يكديگر را ببخشند و اكثر از گناه پاك شوند .
بعد از آن همهء خلايق از انبيا و اوليا و مؤمنان و كافران ، اوّلين و آخرين همه را در عرصهء محشر جمع گردانند و زمين قيامت از نقره و آفتاب در آن روز به قدر دو كمان بلكه كمتر بالاى سر باشد ، امّا به مؤمنان و بىگناهان هيچ ضررى و المى از آن نرسد .
و كافران و گناهكاران را از شدّت حرارت آن مكان مغز و دماغشان به جوش آيد ، و خلايق غرق عرق شوند ، هر كس به قدر عملش در عرق فرو رود ، بعضى تا ناف ، بعضى تا سينه ، بعضى تا به گردن و بعضى تا دهن و بعضى عرق از سرشان مىگذرد .
بعد از آنكه بسيار در اين عذاب بمانند و كارشان به نهايت سخت و تنگ شود با
رسائل فارسى ( فارسى ) — صفحة 149
مساهمون: حسن بن عبد الرزاق لاهيجى
ص١٤٩