دور است از انديشه و از صفت انديشندگان هم كلى و هم جزئى ، تعالى اللّه عما يقول الظالمون علوا كبيرا . ايزد تعالى مران مؤمن مخلص را بر حق نگاه دارد كه اين سرّهاى لطيف و سخنهاى شريف را كه اندر كيفيت كون عالم مركب و بسيط بگفتيم از اسرار حكماء و محققان نگاه دارد .
صف بيست و دوم سخن اندر واجبىء عمل شريعت و حجت بر آنك روا نيست دست از آن بازداشتن
ببايد دانستن كه ظاهر شريعت پيامبران برابر است با عالم جسمانى ، از بهر آنك عالم جسمانى صورتهاى مخالف است و ظاهر كتاب و شريعت مثلها و كارهاى مخالف است ، چنانك يكى طاعت نماز است بشكلها متفاوت از ايستادن و خسبيدن و سر بر زمين نهادن و جز آن ، و يك طاعت روزه است كه طعام و شراب ناخوردن است و جماع ناكردن بروز ، و يك طاعت به مكه شدنست به زيارت خانهء سنگين ، و اين همهء چيزهاى مخالف است ، چنانك از عالم يك چيز آفتاب است بدان روشنى و گرمى ، و يك چيز آب است بدان سردى و ترى ، و يك زايش عالم درخت است پاى بر زمين فرو برده و استوار ايستاده ، و يكى زايش مرغ است كه بر هوا پرد ، و اين اثر همه مخالف است ، و تركيب عالم از چهار طبع است مخالف به ظاهر و به باطن موافق ، و تركيب دين از چهار چيز مخالف است به ظاهر و به باطن موافق ، چون كتاب و شريعت و تأويل و توحيد ، و همچنانك از آن چهار طبع عالم سه طبع هميشه پيداست و بىميانجى يافته است ، چون خاك