صف هشتاد و هفتم سخن اندر آنك شهادت لا إله الا اللّه كليد بهشت است « 1 »
آگاه باشيد اى برادران كه ايزد تعالى مر همه آفريدگان را بكلمهء خويش آفريد . و كلمت مبدع حق از يافتن پنهان است و اندر صفتى از صفتها نيايد ، از بهر آنك وى آفرينش محض است و آن چيز كردن چيز باشد نه از چيز .
و اين فضيلت اندر چيزى از چيزها نه يابند تا مر خلق را كلمت مبدع حق حاصل شدى كه آن بهشت است بحقيقت ، و چهار حرف كلمهء شهادت بجملگى كليد بهشت است و آن دليل است بر چهار اصل روحانى و جسمانى ، كه پايدارى دو عالم علوى و سفلى بديشان است . پس گوئيم كه نخست عقل كليد است مر همه هستهاى روحانى و جسمانى را ، از بهر آنك عقل با كلمهء مبدع يك چيز است و همه هستها را هستى از كلمهء مبدع حق است ، و نفس كل كليد است مر همه چيزهاى تركيبى را به مقدار بهر خويش از كلمت ، از بهر آنك چيزها را كه مرو را نظم و تأليف است زير و هم نشايد آوردن مگر به صورت كردن مر آن را اندر نفس لطيف . پس پيدا آمد كه نخست چيزهاى تركيبى و تأليفى اندر نفس كلى بوده است پيش از پديد آمدن ، و نفس كلى بگشايد مر همه چيزهاى تركيبى را تا پديد آمد بگشايش او ، پس او كليد مركبات است . و سخن كه پيغامبران عليهم السلام بر آن پادشاه بودند كليد همه سياستهاست . نبينى كه مردم كه سخن گفتن عام مرو را بود پاسبان و سالار همه جانوران گشت
هامش
( 1 ) ناصر خسرو در « وجه دين » از كلمهء اخلاص بحث كرده است ، بگفتار يازدهم آن كتاب مراجعه كنيد .