اعنى سخن مردم معلوم نباشد مگر از رحمت او . و اندر سخن هم راست باشد و هم دروغ . و اين حال دليل است بر آنك اندر حد پيامبرى دو مرتبت باشد :
يكى مرتبت ايمان و ديگر مرتبت نفاق . پس راست و دروغ مانندهاند با ايمان و نفاق ، و برين چهار چيز خلق به چهار نام نامزد شدند . و اين چهار نام كه پيامبران مر خلق را بدان نام نهادند ملائكه است و شيطان و جن و انس .
و اما ملائكه دليل است بر آن كسان كه تأييد از عقل بديشان پيوسته است . و اما جن دليل است بر فوائد و قوتهاى نفسانى كه پيوسته است از نفس كلى پوشيده بگروهى از خلق كه حق ايشانند . و اما شيطان دليل است بر آن كس كه قرار گرفت بر ظاهر ، بىبيان و بىحقيقت و بيراه شد و گردن كشيد از حدود خداى . و اما انس دليل است بر اهل حق كه انس گرفتند ، اعنى كه شادمانه شدند بتأويل و برستند از شكها و شبهتها ، و تأويل حصار جانهاى ايشانست از هلاك . و از دلائل عقلى بر اثبات معاد آنست كه پيامبران عليهم السلام خلق را بمعاد ترسانيدهاند از بهر صلاح عالم و صلاح خلق تا عالم و خلق بر جاى بماند ، و بدين سياست عالم و خلق تباه نشود . پس اين خود دليلى بزرگ است بر اثبات معاد بر آنك اين سخن از آفريدگار عالم و خداوند خلق گفتند ايشان ، عليهم السلام ، از بهر آنك آفريدگار عالم بهتر داند كه صلاح عالم او اندر چيست . و چون صلاح عالم از گفتار ايشان بحاصل آمد ، دانستيم كه آن سخن آفريدگار بود كه گفتند ، درست گشت كه راست گفتند . و چون راست گفتن ايشان - عليهم السلام - ثابت شد معاد ثابت شد . - و اين برهانى است مر نفس خردمند را روشنتر از آفتاب .
خوان الإخوان ( فارسى ) — صفحة 198
مساهمون: ناصر خسرو
ص١٩٨