كل است . و پيامبران عليهم السلام گفتارهاى نفس كلىاند . و اين دليل كه گفتيم از آغاز نفس كلى گرفتيم بر كردار او . و اين دليلى ظاهر است .
صف چهل و هفتم سخن اندر آنك از عقل كلى فائده نه به زمان پذيرد
گوئيم كه چون جسم مركب است و نفس بسيط است و بسيط بر مركب جاكول است و حالهاى جسم مركب زير زمانست و هر فائده كه جسم پذيرد از صورت و شكل و رنگ و بوى و جز آن به زمان تواند پذيرفتن ، واجب آيد از روى اضافت حال نفس بجسم كه مر نفس را كه بر جسم جاكول است به زمان حاجت نيست . و مثل اين چنان باشد كه هر عددى كه آن جفت است به دو نيمه شود و اندرو كسر نيايد و هر عددى كه طاق است به دو نيمه نشود تا اندرو كسر نيايد ، از بهر آنك جفت مر طاق را مخالف است . لاجرم خلاف انسان بوقت به دو قسم كردن پديد آيد . و از بهر آنست كه خلاف ميان جفت و طاق بدان پديد آيد كه هر دو را به دو قسم كنى كه جفت اول دو است و او مر همه عددها را ترازوست و به دو پديد آيد طاق از جفت ، و اين مثل مر متعلم را فائده آن دهد كه بداند كه چون جفت به دو نيمه شود بىكسر ، پس بيايد دانستن كه طاق مر جفت را مخالف است ، به دو نيمه نشود بىكسر . همچنين بسيط كه مركب را مخالف است حال او بخلاف حال مركب لازم آيد ، و چون معلوم است كه حالهاى جسم مركب زير زمان است ببايد دانستن به حكم ضرورت كه حالهاى نفس بسيط زير زمان نيست .