و آن بهشت است ، و هر نفسى كه بد كردار باشد تأييد نپذيرد و اندر عالم جسمانى بماند ، و دوزخ اينست . - بو يعقوب را سخنان نيك و پسنديده بسيار است . اما آنچ اندر اثبات تناسخ گفت خردمندان نپسنديدند . و قول اهل ظاهر اندر برزخ آنست كه برزخ گور است . كندهيى كه كالبد مردم اندر و نهند .
و ميان ايشان اندرين سخن خلافى نيست . اما اندر عذاب گور و صفت منكر و نكير اختلاف است ميان اهل ظاهر . - اين جمله كه گفته شد گفتار اهل شريعت است اندر برزخ . و اما سخن طبايعيان و منطقيان و تناسخيان آنست كه بگوييم از اين پس . سخن بيشتر مردمان از اهل فلسفه و طبايع چنانست كه برزخ نامى شريعتى است كه خداوند شريعت آورد ، و ايشان مر خداوند شريعت را ناموس گويند .
و بعضى بنام و معنىء برزخ منكر شدند و بهرى بمعنى مقر آمدند و بنام منكر شدند . و سخن آن كسان كه بمعنى اقرار دادند و آن آن مردمانند از فيلسوفان كه دوزخ مر عالم جسمانى را گويند و بهشت مر عالم روحانى را نهند . و اين مردمان بمذهب حقيقت ميل كنند و خواهند كه سخن فلسفى و شرعى را بهم فراز آرند . و مذهب ايشان آنست كه برزخ اين شخص مردم است ، و قول ايشان آنست كه چون نفس مردم حقائق فلسفى و شريعتى و عقل و معقول بشناسد بعالم روحانى رسد و هيچ بازدارندهيى نماند او را از آن عالم .
و اندر عالم عقلى با فرشتگان بماند اندر نعمتهاى ابدى ، و قدرت جاودانى ، و او صورتى گردد از علم و حكمت نگاشته بر نفسى بسيط علمى و عقلى و فكرى . و عقاب بزرگ اين گروه جاودان ماندن است اندر دائرهء طبيعت .
و از طبيعت مران قوت خواهند كه نفس كل بدان قوت جنبانندهء فلك الافلاك است ، و فلك الافلاك جنبانندهء همه فلكهاست ، و آن قوهء فاعلهء برين است
خوان الإخوان ( فارسى ) — صفحة 133
مساهمون: ناصر خسرو
ص١٣٣