تخطي إلى المحتوى الرئيسي

خوان الإخوان ( فارسى ) — صفحة 79

مساهمون:

ص٧٩
يا علت علت معلول بايد ، و اين محالست ، پس گوئيم كه مر هويت را نهايت تا بعقل است و ناهويت را نهايت تا بأمر است و برتر از هويت و ناهويت لازم نيايد بدين برهانهاى عقلى كه گفتيم ، و ايزد تعالى برتر است از علت و معلول و از هويت و ناهويت ، جل و تعالى عما يقول الظالمون علوا كبيرا .

صف بيست و چهارم سخن اندر اسم « اللّه » كه بزرگتر نام خداى است تعالى

بدانيد كه چهار حرف كه اندرين نام بزرگ است دليل است بر چهار اصل روحانى و جسمانى كه پايدارىء همه آفريدگان از روحانى و جسمانى بدان است از فرشتگان نزديك گردانيده و بندگان نيك ، و هر حرفى ازين حرفها معدن است مر خيرات دو جهانى را ، چون « الف » كزو برابر عقل است كه او معدن تأييد است و « لام » كزو برابر نفس كل است كه معدن تركيب است و چون « لام » ديگر كزو برابر ناطق آيد كه معدن تأليف است و چون « هاء » كزو برابر بيان است از اساس كه معدن تأويل است ، برابرست حرفهاى نام خداى با معدنهاى خير اندر دو عالم . و اين چهار معدن روحانى برابر است با چهار معدن جسمانىء طبيعى كز طبيعت كل پديد آمدست و قوام جهانيان بدان است ، چون آتش كه معدن گرمى است و چيزها را لطيف گرداند و هوا معدن بيرون آوردن و تركيب كردن چيزهاست و آب معدن گرد كردن و سرشتن است و زمين معدن نگاه داشتن و بسيار گردانيدن است و بزرگ كردن ، و اگر خردمند بنگرد اندر آفرينش طبايع و چگونگىء نهاد اين چهار ركن عالم مر نام « اللّه » اندر و بآفرينش نبشته بيند ، چنانك بيند مر آتش را كه سوى بالا همىكشد بىهيچ كژى و تأنى چون الف اللّه و لام اول را برابر هوا بيند ، از بهر آنك هوا را دو كناره است يك كناره‌اش به آتش و ديگرى